Wat is er aan de hand?

Amfibieën komen al 350 miljoen jaar voor op aarde. Ze leefden al samen met de dinosauriërs! In totaal zijn er meer dan 6000 soorten bekend. Dit aantal zal binnenkort waarschijnlijk heel snel verminderen.
Mensen vormen al een poos een bedreiging voor veel amfibie soorten. We kappen grote delen van tropische regenwouden voor de houtwinning of de landbouw. In deze regenwouden leven veel exotische kikkers. Zij slaan op de vlucht, maar kunnen eigenlijk nergens anders heen. Nu is er nog een andere bedreiging bij gekomen: Batrachochytrium dendrobatidis, een moeilijke naam voor een levensgevaarlijke amfibieënschimmel.

tropisch regenwoud

(tropische) groene kikker

Die schimmel verspreidt zich snel. Hij kan de hele kikkerbevolking van een bos binnen een paar weken doden. In Amerika en Australië heeft de schimmel al veel slachtoffers gemaakt. Hij breidt zich snel uit naar de andere continenten, dus ook naar Europa. Hij is inmiddels ook al in Nederland en België aangetroffen!
Er is nog maar weinig onderzoek naar gedaan. Het is dus moeilijk om een schatting te maken van de schade. Maar sommige onderzoekers denken dat de helft van alle amfibieën op uitsterven staat.

Wat doet de schimmel?

Amfibieën - kikkers, padden en salamanders - leven zowel in het water als op het land. Omdat amfibieën én op het land én in het water moeten kunnen ademen, doen ze dat door hun huid. Die is heel dun en laat zuurstof door. En dat is precies de reden waarom de schimmel gevaarlijk voor ze is. De schimmel zorgt ervoor dat de kikker niet meer door zijn huid kan ademen. En als je geen adem meer kunt halen... dan ga je dood. Het zou verschrikkelijk zijn als alle amfibieën op aarde door verstikking om het leven zouden komen. In het gunstigste geval kunnen we ze dan alleen nog in dierentuinen bekijken.

kikker

De gevolgen

salamander

Uiteindelijk is de schimmel niet alleen voor de amfibieën een bedreiging. Voor de natuur en dus ook voor ons zijn ze heel belangrijk.

• Gif uit de huid van kikkers heeft ons veel geleerd over medicijnen.
• Water waarin geen kikkervisjes meer leven, wordt troebel omdat er veel minder algen weggegeten worden.
• Amfibieën eten veel muggen, ook malariamuggen. Dit zijn muggen die de levensgevaarlijke ziekte malaria op mensen kunnen overbrengen.
  Als er geen amfibieën meer zijn om deze muggen te eten, komen er veel te veel muggen en dus ook malariamuggen.
• Amfibieën zijn als voedsel belangrijk voor vogels en slangen. Het is voor die dieren niet zo makkelijk om ander voedsel te vinden.

Help! Wat nu?

quarantaine bakken

De schimmel is niet zomaar te stoppen. Daarom proberen dierentuinen over de hele wereld te redden wat er te redden valt. Ze nemen zoveel mogelijk amfibiesoorten in quarantaine. Dit betekent dat de dierentuinen speciale bakken neerzetten voor de kikkers, padden en salamanders. Deze zijn goed afgesloten, zodat de schimmel daar niet in kan doordringen. In die bakken komen dus alleen gezonde dieren.

Swabben

kikker wordt onderzocht

Hoe weet je nou of een kikker gezond is of dat hij die schimmel bij zich draagt? Deskundigen halen een speciaal wattenstaafje drie tot vijf keer over de buik en pootjes van de kikkers heen. Ze noemen dat swabben. Ze onderzoeken de wattenstaafjes vervolgens in een laboratorium. Als ze de schimmel op een wattenstaafje vinden, dan heeft de geswabde kikker het ook en mag 'ie er in de bak niet bij.