Laten zien hoe het zit met... ijs
Brrr... ijs is natuurlijk heel koud! Maar je kunt er ook leuke proefjes mee doen. Kijk maar eens hier!
Smelten
Als sneeuw en ijs warm worden, veranderen ze allebei in water, maar niet evenveel! Welk glas is voller?
Pak twee glazen, een handje sneeuw en een paar ijsklontjes.
Tip: als er geen sneeuw is kun je ook een paar ijsblokjes raspen.
Vul de twee glazen met de sneeuw en de ijsklontjes. Let er op dat je de glazen even vol doet. Zet de twee glazen op de verwarming neer en laat ze staan tot alles is gesmolten. Kijk wat er is gebeurd!
Oplossing: de gesmolten ijsklontjes geven veel meer water dan de gesmolten sneeuw. Dat komt omdat er in sneeuw een heleboel lucht zit. Als de sneeuw smelt, veranderen alleen de ijsdeeltjes in water. De luchtdeeltjes verdwijnen in de lucht. Je kunt ook wel voelen dat er veel lucht in de sneeuw zit. Het is namelijk veel lichter dan ijs!
Drijven
Wat gebeurt er als je de ijsklontjes in water doet? Blijven ze drijven of zinken ze naar de bodem van het glas?
Pak een glas én een paar ijsklontjes. Vul het glas met water. Doe de ijsklontjes bij het water. Kijk wat er gebeurt...
Oplossing: de ijsklontjes blijven in het water drijven! Voor de natuur is het heel erg belangrijk dat ijs drijft. Kijk maar eens naar een bevroren sloot of vijver. Bovenin de sloot zit een laagje ijs, maar onderin niet. Doordoor kunnen de waterdieren toch nog overleven in het water onderin de sloot.
Bevriezen
Wat gebeurt er met een glas water als het bevriest? Wordt het glas dan voller, of juist niet?
Pak een plastic beker en vul het tot aan de rand met water. Tip: je moet een plastic beker gebruiken omdat de beker kan barsten als het water bevriest.
Zet de beker rechtop in het de diepvries. Ga de volgende dag weer kijken. Zit het ijs nu onder de rand van de beker of steekt het ijs er iets bovenuit?
Oplossing: het ijs steekt iets boven de rand van het bekertje uit. Dat komt omdat water uitzet als het bevriest. Het wordt meer en gaat dus ook iets naar boven.
Het is belangrijk om te weten dat als het water bevriest en ijs wordt, het ijs uitzet. Door het uitzetten van het ijs kan het hele bekertje knappen. Maar ook een koperen waterleiding kan kapot gaan als het vriest. Daarom maken veel mensen de buitenkraan dicht in de winter.
Water en zout
bevroren sloot
Als je ijs op de verwarming zet, dan smelt het natuurlijk. Maar smelt het ijs ook sneller als je er een beetje zout bij doet?
Maak twee bakjes met ijsklontjes. Strooi over het ene bakje flink wat zout. Met het andere bakje doe je helemaal niets. Zet de twee bakjes op de verwarming. Welke ijsklontjes zijn eerder gesmolten? In het bakje met zout of in het bakje zonder zout?
Oplossing: de ijsklontjes met zout smelten eerder. Daarom strooien de mensen ook zout op de weg als er sneeuw of ijs ligt.
Hoe komt dat nou? Zout verlaagt het vriespunt van water. Water met een schep zout bevriest bijvoorbeeld pas bij min tien graden, terwijl gewoon water bij nul graden al bevriest!