EU-geografie

Vak:
Maatschappijleer
Thema:
Politiek
Onderwerp:
Europese Unie

Democratie in de Europese Unie

Hebben burgers wel voldoende invloed?

Europees Parlement

Het Europees Parlement

Het Europees Parlement zorgt voor een democratische besluitvorming in de Europese Unie. Tijdens de Europese Verkiezingen mag elke Europese eens in de vijf jaar zijn stem uitbrengen op een Europese politieke Partij.

Het Europees Parlement is verdeeld naar politieke kleur en niet naar nationaliteit. Zo wordt geprobeerd te voorkomen er veel verschillende landelijke partijen ontstaan. Toch stemmen Nederlanders altijd wel op Nederlanders. Maar zo werkt het ook in andere landen.

Verhogen democratie
Om het gevoel van democratie te verhogen kan elke Europese burger met vragen en verzoeken rechtstreeks bij de Europarlementariërs terecht. Ook is er een ombudsman waar burgers, die een geschil hebben met de Europese overheid, steun kunnen krijgen.

Democratisch gat
Ondanks deze maatregelen is er toch sprake van een democratisch gat in de Europese besluitvorming. Op een aantal beleidsterreinen mag het Parlement slechts advies uitbrengen en kan zij geen doeltreffende controle uitoefenen op de Europese regelgeving. Wanneer die controle ontbreekt, blijft ook de Europese burger buiten spel staan, omdat het Parlement optreedt namens deze burger. In dat geval heeft de Raad van Ministers het laatste woord. Dit gebeurt bijvoorbeeld bij het buitenlands- en veiligheidsbeleid, bij het vreemdelingenbeleid en bij de gezamenlijke misdaadbestrijding.

Europees parlement

Het Europees Parlement

Besluitvorming
Als de Raad van Ministers ergens een besluit over neemt, moet dat soms met unanimiteit van stemmen. Maar voor veel onderwerpen is een meerderheid (44 stemmen) of vaker nog een gekwalificeerde meerderheid (2/3 van de stemmen, 62, waarbij ten minste tien landen achter het besluit staan) voldoende. Ook de stemverdeling in de Raad verschilt; de stem van grote landen weegt zwaarder dan die van kleinere landen.

Het is in de eerste plaats dus belangrijk om als land voldoende steun te vinden voor jouw standpunt. Zeker als een voorstel bij gekwalificeerde meerderheid moet worden aangenomen en je dus negen landen aan je zijde moet hebben. Maar doordat de ministerraad dit besluit, wordt er dus eigenlijk niet naar de burger geluisterd.

Opgelegde regels
Het is merkwaardig dat regeringen en burgers, die eeuwenlang hebben gestreden om een democratie van de grond te krijgen, dit toelaten. Bovendien hebben nationale parlementen vaak weinig zicht en controle op het Europees beleid dat in feite door de ministers bepaald wordt. Dit zou een van de redenen kunnen zijn dat er vaak een kleine opkomst is bij Europese verkiezingen.