Wanneer is iets een grap en wanneer wordt iemand geestelijk of lichamelijke schade toegebracht? Wanneer is iets niet meer plagen, maar pesten?
Het grote verschil tussen pesten en plagen is het gevoel van gelijkwaardigheid. Bij plagen kan de ontvanger van de plagerij zich verweren. Hij of zij kan ook terugplagen. Zo’n situatie is niet altijd leuk of grappig, maar het is niet bedreigend. Plagen hoort bij het opgroeien. Kinderen leren hierdoor met conflicten om te gaan. Pesten is niet gelijkwaardig en daarom voor het slachtoffer erg bedreigend. Het slachtoffer kan zich niet verdedigen tegen de pesterij en reageert bijvoorbeeld door te huilen. Als de pester een zwakke plek bij het slachtoffer heeft gevonden, zal hij hier herhaaldelijk gebruik van maken. De pester heeft zo macht over de gepeste.
Wat is het?
Pesten is er in alle soorten en maten. Het kan kort duren, maar ook jarenlang. Soms wordt er fysiek geweld gebruikt, zoals spugen of slaan. Soms wordt er verbaal geweld gebruik, zoals schelden. Maar ook het volledig negeren en uitsluiten van een persoon noemen we pesten. Overal kan pesten voorkomen. Ongeveer 23 procent van de van de leerlingen op de basisschool wordt regelmatig gepest. In het voortgezet onderwijs wordt er minder gepest, zes procent van de leerlingen maakt het mee. Pesten is niet cultureel gebonden, ook in andere landen worden mensen gepest.
Het zijn niet alleen kinderen die pesten of gepest worden, volwassenen hebben er ook mee te maken. Met de opkomst van het internet is het gebied waar gepest wordt ook vergroot. Internet biedt een nieuwe bron voor pesterijen, zoals schelden via MSN of nare krabbels plaatsen via Hyves.
Het slachtoffer
Waarom wordt iemand gepest? Het lijkt soms te gaan om de kleur van iemands haar (“vuurtoren!”), of om de stand van iemand zijn tanden (“paardenbek”). Maar de onderliggende reden dat iemand gepest wordt, is omdat hij of zij zich niet goed kan verweren. Het slachtoffer reageert op pesterijen met huilen of driftig worden. De dader vindt dat leuk en gaat door met het pesten.
Dader
Wat zorgt ervoor dat iemand gaat pesten? Degene die pest komt vaak zelfverzekerd over. Hij lijkt ook de populairste van de klas, maar is dat vaak niet. De populariteit wordt door agressie afgedwongen. De pester is vaak de sterkste van de groep. Hij gebruikt eerder agressie en geweld dan groepsgenoten. De pester is vaak ook bijdehand tegen volwassenen. De pester krijgt door het pesten meer macht. Ten eerste over het doelwit van zijn pesterijen. Daarnaast ook over andere groepsgenoten, die ook angstig worden van de pester. Meelopers doen mee aan het pesten, omdat ze dan zelf niet het slachtoffer worden. Door het kwetsen van het slachtoffer, versterkt de dader zijn eigen positie binnen de groep.
Wat zijn de gevolgen?
Los van fysieke gevolgen door slaan en duwen, heeft pesten ook psychische gevolgen. Deze uiten zich tot jaren nadat het pesten is gebeurd. Mensen die vroeger gepest zijn vinden zichzelf vaak minderwaardig en kunnen minder makkelijk sociale contacten aangaan. In sommige gevallen kunnen slachtoffers in een depressie raken en is de hulp van een psycholoog nodig. Maar ook voor de pester zijn er negatieve gevolgen. Mensen die niet leren om op een goede manier met de eigen agressieve gevoelens, of met de gevoelens van anderen om te gaan, kunnen hier later ook negatieve gevolgen van ondervinden. Zij kunnen bijvoorbeeld lastig vriendschappen onderhouden.
Wat kun je er aan doen?
Pesten is lastig op te lossen, omdat het vaak te maken heeft met een hele groep. Het slachtoffer moet weerbaarder worden, zodat het niet de reactie geeft die de dader graag wilt. De pester zelf moet leren omgaan met agressieve gevoelens en realiseren in welke mate hij een ander kwetst. Maar de oplossing moet niet alleen gezocht worden bij het slachtoffer en de dader. De hele groep moet het pesten gaan afwijzen. Volwassenen moeten met de hele groep praten over het pesten. Tegenwoordig wordt er bij projecten om pesten tegen te gaan vaak een contract opgesteld, dat ondertekend wordt door de hele groep. Op deze manier leren alle kinderen bewust nadenken over de gevolgen van het eigen gedrag op anderen.