De rechtspraak in ons land is een gecompliceerd geheel. Rechtbanken, besluiten, vonnissen, het wordt er niet makkelijker op. Om je een beetje op weg te helpen worden hier een aantal dingen uit de rechtspraak uitgelegd.
Beschikking
Een beschikking is een einduitspraak van de rechter, die niet in het openbaar gegeven wordt. Een uitzondering hierop is de beschikking gegeven in alimentatiezaken. Die worden wel door de rechter in het openbaar uitgesproken.
Bezwaarschriften en hoger beroep
Als men het niet eens is met een besluit dat is genomen door een bestuursorgaan, bijv. de gemeente, dan kan men bezwaar maken door middel van een bezwaarschrift. Pas na behandeling daarvan kan beroep worden ingesteld. Voor veel zaken kan dit bij de rechtbank. Hoger beroep, na behandeling door de rechtbank, kan ingesteld worden bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Bestuursorganen moeten bij hun besluiten en beslissingen op bezwaarschriften precies aangeven wie in beroep kan gaan, waar men in beroep moet gaan binnen welke termijn, en wat moet worden vermeld.
Overheidsorganen
Een bestuurs- of overheidsorgaan is een organisatie die helemaal of voor een groot deel onder de overheid valt, bijvoorbeeld instanties van de rijksoverheid zoals gemeente, provincie en een waterschap. Maar ook de stichting Centraal Bureau Rijvaardigheden, de Informatie Beheer Groep, een Hogeschool en een Universiteit behoren tot de overheidsorganen.
Balie van advocaten
De advocatuur in Nederland wordt vaak aangeduid met het woord 'Balie'. Het gebruik van het woord stamt af van het hekwerk van waarachter vroeger de advocaten hun pleidooi hielden.
Dossier
Een verzameling gegevens over de strafzaak, bevattend:
- alle door de politie opgemaakte processen-verbaal
- eventuele bewijsstukken
- alle verklaringen waaronder die van getuigen, die in de eerdere fase van het onderzoek zijn afgelegd
- eventueel een kopie van het strafblad van de verdachte
- een eventuele rapportage over de persoonlijkheid van de verdachte.
Kort geding
Dit is de behandeling van een spoedeisende zaak, dus als de aard van een kwestie zodanig is dat niet lang gewacht kan worden. Bijvoorbeeld omdat er grote schade zal ontstaan bij voortzetting van een bepaalde situatie (zoals een staking of een bezetting).
De president of de vice-president van de arrondissementsrechtbank behandelt een kort geding. Hij doet meestal binnen een dag uitspraak. Daarbij kan bepaald worden, dat het vonnis onmiddellijk moet worden uitgevoerd.
Verordening
Een algemene voor iedereen geldende regeling, afkomstig van een bevoegde wetgever. Er zijn o.a. ministeriële verordeningen, provinciale verordeningen, verordeningen afkomstig van de Sociaal Economische Raad (SER) en van Produkt- of Bedrijfsschappen. Op gemeentelijk niveau is er de Algemeen Plaatselijke Verordening.
De centrale overheid heeft aan lagere overheden, zoals de gemeente, bevoegdheden toegekend op het gebied van regelgeving en bestuur. Zaken zoals de openbare orde, de zedelijkheid en gezondheid behoren tot die bevoegdheden. Elke gemeente bepaalt zelf of zij hierover iets wil regelen en zo ja, hoe.
