Kunstenaars zijn ontdekkers en ontwikkelaars van nieuwe technieken. Bij de Grieken werden 'kunst' en 'techniek' niet voor niets met hetzelfde woord 'techné' aangeduid. Maar ook nu ontstaan dankzij de mogelijkheden van nieuwe (digitale) technieken nieuwe kunstuitingen.
Onder invloed van de industriële revolutie aan het begin van de negentiende eeuw werden veel processen in onze samenleving gemechaniseerd en geautomatiseerd. Ook in de kunst deed de machine zijn intrede. In eerste instantie werden de machinale karakteristieken van de industriële revolutie onderwerp van schilderkunst, muziek, film en fotografie.
Mechanische muziekinstrumenten
De eerste computer ontstond in I937. MARK I was 15 meter lang, 35 ton zwaar en tot minder in staat dan een moderne, programmeerbare rekenmachine. (foto: IBM)
De techniek ging zelf steeds meer een rol spelen als onderdeel van de kunstuitingen. Het variëerde van machinekunstwerken tot mechanische muziekinstrumenten zoals De Theremin Vox en de Ondes Martenot. Dit waren muziekinstrumenten, die spoedig werden opgevolgd door synthesizer en sampler. Tot de machinekunstwerken behoort het werk van Tingely.
Rond 1965 duikt de term computerkunst voor het eerst op. Kunstenaars ontwikkelden speciale computerprogramma's in samenwerking met computerdeskundigen. De 'American Experiments in Art and Technology' was in 1966 de eerste organisatie, die zich bezig ging houden met het bevorderen van computerkunst. In diverse landen volgden later andere groepen.
Personal computer
Begin jaren '90 van de twintigste eeuw kon iedereen beschikken over een 'personal computer'. Tot die tijd waren er slechts vrij beperkte computernetwerken waar vooral professionele gebruikers en studenten zich van bedienden. Met het ontstaan van het world wide web in 1994, wordt de cyberspace steeds publieksvriendelijker en daarmee toegankelijk voor een veel groter publiek. De mogelijkheden waarmee de computer en het internet de gebruiker dienen, groeien nog steeds met de dag.
Vernieuwing?
De laatste decennia heerste de vraag welke vernieuwingen er in de kunst nog mogelijk zijn. Alles leek al weleens gedaan. Het bleek moeilijk voor kunstenaars om nog unieke invalshoeken te bedenken. Het postmodernisme geeft uiting aan die gevoelens. Kunstenaars gaan hierin veelal uit van datgene wat al is gedaan in kunst en cultuur en verwerken dat in hun eigen kunstwerken. Citeren wordt een kunstvorm.
Dankzij de digitale revolutie bloeien sampling, retro en reproductie op als nooit tevoren. De computer als uitdrukkingsvorm stuit, net als ooit het fototoestel en de synthesizer, bij veel mensen weerstand. Toch is de invoering ervan net zo onafwendbaar. Het gebruik van het medium computer roept weerstand op, omdat het onpersoonlijke kunst zou voortbrengen. Het zou al te zeer voorgeprogrammeerde beelden leveren en bestaan uit handige trucjes.
Virutele wereld
Makers van computerspelletjes en de filmwereld gebruiken de computer vanwege de technische hoogstandjes, die ermee mogelijk zijn. Dat levert een nieuwe vorm op: de virtuele wereld. Kunstenaars als Micha Klein, Inez van Lamsweerde en Danielle Kwaaitaal manipuleren foto- en filmmateriaal en combineren dat met eigen vormentaal. In de popmuziek is het algemeen geaccepteerd dat er digitale middelen worden gebruikt, zowel in het opnemen als het maken van muziek.