Debat: Opvang van asielzoekers niet in rijke landen

Vluchtelingen en buurlanden

Waar vluchten mensen naartoe?

Als je het woord ‘vluchteling’ hoort, denk je misschien meteen aan iemand die asiel heeft aangevraagd in een ander land. Dit is echter een uitzondering: de meeste vluchtelingen vinden hun weg niet naar een ander, veilig land.

Vluchtelingen zijn mensen die over de landgrenzen zijn gevlucht. Mensen die hun huis zijn ontvlucht maar nog in hun eigen land verblijven, noem je ontheemden. De cijfers geven aan dat het nog niet zo eenvoudig is om een ander land te bereiken: wereldwijd zijn er ruim 14 miljoen vluchtelingen en 22 miljoen ontheemden.

Opvang in de regio

Vluchtelingenkamp in Kenia

Mensen die er wel in slagen hun land te ontvluchten, komen vaak in een buurland terecht.. De top-tien van de landen die vluchtelingen opvangen ziet er zo uit:

10. Pakistan
9. Syrië
8. Iran
7. Jordanië
6. Tanzania
5. China
4. Tsjaad
3. Kenia
2. Equador
1. Oeganda

Van Darfur naar Tsjaad; van de regen in de drup

Soedan op de wereldkaart

Deze landen zijn echter vaak niet in staat goede opvang te bieden, omdat het vooral arme (en soms tevens instabiele) landen betreft. Een voorbeeld hiervan is de grote vluchtelingenstroom die vanuit de Soedanese regio Darfur naar buurland Tsjaad trekt. Tsjaad is het vijfde armste land ter wereld volgens cijfers van de VN. 80% van de bevolking leeft onder de armoedegrens. Geld voor vluchtelingenopvang is er hierdoor uiteraard niet. De 400.000 Soedanese vluchtelingen die in Oost-Tsjaad verblijven zijn afhankelijk van hulp van vluchtelingenorganisaties. Maar ook Tsjaad is niet veilig: begin 2008 trokken tienduizenden Tsjadische vluchtelingen naar buurland Kameroen, op de vlucht voor het geweld in de hoofdstad N’Djamena.

De schrijnende situatie in Soedan en Tsjaad geeft aan dat opvang in de regio erg ingewikkeld is. Toch heeft het ook voordelen, bijvoorbeeld als er sprake is van een kortdurende noodtoestand. Vluchtelingen kunnen dan relatief gemakkelijk weer naar huis. Ook kan het een voordeel zijn dat de vluchtelingen niet in een totaal onbekende omgeving terechtkomen. Maar ook als vluchtelingen terecht kunnen in een buurland, zijn welvarende landen als Nederland verplicht om hen hulp te bieden.

Even asiel aanvragen

cirkeldiagram vluchtelingenopvang

Bron: UNHCR (klik om te vergroten)

In 1951 werd het Internationaal Verdrag betreffende de Status van Vluchtelingen opgesteld. Landen die dit verdrag hebben ondertekend verplichten zich te houden aan de afspraken in dit verdrag. Een van deze verplichtingen is het opvangen van vluchtelingen.

De VN Vluchtelingenorganisatie UNHCR houdt bij hoeveel asielaanvragen jaarlijks in bepaalde landen worden gedaan. In de eerste helft van 2008 vroegen in Europa 9700 mensen asiel aan. Deze aanvragen kwamen bovenop de 93.900 aanvragen die nog in behandeling zijn. In Nederland zijn ruim 5700 asielaanvragen gedaan. De Verenigde Staten en Canada ontvingen 42.200 aanvragen in de eerste helft van 2008; Japan en Zuid-Korea 840 en Australië en Nieuw-Zeeland 2100.