Een referendum is een volksraadpleging. Een stemming van kiesgerechtigden inwoners van een land, of gemeente over een te nemen besluit. Er zijn vele soorten referenda die elk hun voor- en nadelen hebben.
Op dit moment is er in Nederland geen wettelijke regeling voor een referendum op landelijk niveau. In de Grondwet staat dat de Nederlandse volksvertegenwoordigers hun taak zonder last moeten kunnen uitvoeren. Dat betekent dat zij niet gebonden zijn aan een bepaalde persoon of groepering. Van een bindend referendum kan dan ook geen sprake kan zijn. Wel zijn er in 2005 twee wetsvoorstellen ingediend om een referendum mogelijk te maken. Deze voorstellen zijn beide nog in behandeling.
Bevolking om advies vragen
Het is de overheid niet wettelijk verboden om de bevolking om advies te vragen door middel van een niet-bindend referendum. Plaatselijke overheden maken hiervan inmiddels regelmatig gebruik via een gemeentelijke referendumverordening of een burgemeestersreferendum. Ook werd er in 2005 een niet-bindend landelijk referendum over de invoering van een Europese Grondwet gehouden. Het is dus mogelijk over ieder willekeurig onderwerp een referendum te houden; ook over het integratie- en asielbeleid.