Na in 2006 te hebben proefgedraaid, startte WikiLeaks in januari 2007 als een website voor klokkenluiders: mensen die anoniem misstanden aan de kaak willen stellen.
Zij lopen grote risico’s, omdat ze geheimen van een overheidsinstelling of bedrijf in de openbaarheid brengen. Vaak is dit strafbaar.
Anoniem
WikiLeaks garandeert dat iedereen die documenten op de site plaatst onvindbaar is. Ook de oprichters probeerden zoveel mogelijk anoniem te blijven. De laatste tijd zijn 2 van hen echter veelvuldig in het nieuws. Julian Assange omdat hij gezocht wordt door de Zweedse justitie en waarschijnlijk ook de Amerikaanse geheime dienst. Daniel Domscheit-Berg omdat hij zich heeft losgemaakt van Julian Assange en een eigen site, OpenLeaks, zegt te ontwikkelen.
Geen wiki
Anders dan de naam doet vermoeden is WikiLeaks geen wiki: gebruikers kunnen informatie niet aanpassen of van commentaar voorzien. Het streven was bij de oprichting wel om internetgebruikers uit de hele wereld de te lekken documenten te laten bediscussiëren. Qua uiterlijk lijkt de site nog sterk op een wiki, maar dat is vooral bedoeld om een betrouwbare, objectieve indruk te maken.
Bekendheid
Grote bekendheid kreeg de site door de publicatie van een video-opname van een Amerikaanse helikopteraanval in Bagdad (Irak) in 2007. Bij deze aanval kwamen 12 burgers om. Een Amerikaanse rechter had het persbureau Reuters verboden deze beelden te publiceren, maar ze werden anoniem toegespeeld aan WikiLeaks die ze wel toonde.
Ambtsberichten
Het Amerikaanse leger verdenkt Bradley Manning van het lekken van deze beelden. Dat is ook de persoon die de 251.287 documenten, die ambtsberichten bevatten van ambassades van de Verenigde Staten over de hele wereld, aan de site heeft gegeven. Deze inlichtingenanalist bij het Amerikaanse leger die was gestationeerd in Irak, is gearresteerd en overgebracht naar op de Quantico-marinebasis in Virginia waar hij wordt vastgehouden. Waarschijnlijk wordt hij aangeklaagd wegens het onthullen van staatsgeheimen.
Bestaansrecht
De uitgelekte Amerikaanse ambtsberichten geven een goed beeld van wat er achter de schermen van de politiek gebeurt. Dit maakt duidelijk dat het droevig gesteld is met de openheid die politici en ambtenaren zeggen te betrachten. In een democratische samenleving zou toch mogen worden verwacht dat die openheid 1 van de voorwaarden is om het land te mogen dienen. Zo lang die er niet is, zal WikiLeaks een bestaansrecht hebben.