Kernpunt

Vak:
Natuurkunde
Thema:
Golven en straling
Onderwerp:
Licht

LED

Energiezuinig, maar nog niet echt bekend

LED lampen

De Light Emitting Diode (LED) is een voorbeeld van een technologische innovatie, die maar niet door wil breken. Dit komt omdat er een bestaande technologie is die zich zo in de samenleving genesteld heeft dat deze zich nauwelijks laat verdringen. De gloeilamp.

De gloeilamp is wat dat betreft een volhouder. De spaarlamp heeft het, alle mooie argumenten ten voordele van die lamp ten spijt, ook al moeten afleggen tegen deze lichtbron.

Technologisch regime

In de techniekgeschiedenis wordt in een geval van ‘vastgeroeste’ technologie wel gesproken van een ‘technologisch regime’. Vaak is dat een kwestie van een complete infrastructuur, die wel bij de oude, en niet bij de nieuwe technologie past. Dat is onder meer een oorzaak voor het uitblijven van succes voor de elektrische auto. De hele infrastructuur is immers afgestemd op auto’s die op benzine rijden.

Tegenargumenten

Het aantal argumenten tegen de energiezuinige LED neemt door voortgaande ontwikkelingen af. Vroeger gaf de LED weinig licht af; nu is dat al veel beter. Vroeger kon je de LED in slechts enkele kleuren krijgen; nu komt zelfs de witte LED al in zicht. Maar zolang producenten van schemerlampen, bureaulampen, en wat voor lamp al niet, die lampen blijven voorzien van fittingen voor gloeilampen, zal de LED het moeilijk hebben. Zo ontstaat een kip-ei situatie. Omdat lampen fittingen blijven houden, krijgen LEDs geen kans, en daarom blijven lampenmakers lampen met fittingen maken, enzovoorts.

Niche

In de techniekgeschiedenis zie je dat een mogelijke aanpak om die situatie te doorbreken is om eerst succes te zoeken in een klein, afgescheiden deel van de totale markt, een zogenaamde ‘niche’. Er zijn twee soorten niches denkbaar: een niche waarin de nieuwe technologie specifieke voordelen biedt die juist voor gebruikers in die niche aantrekkelijk is, of een niche waarin een zekere bescherming geldt voor de nieuwe techniek (bijvoorbeeld overheidssubsidies vanwege het milieuvriendelijk-zijn van de nieuwe technologie). Als er eenmaal via de niche enig schaalvoordeel behaald is, of een positieve reputatie voor de nieuwe technologie, dan kan de rest van de markt volgen. Mogelijk gebeurt dat met de LED ook.

In dit dossier

Test jezelf

Energie quiz