Bio-Bits Bovenbouw: Ecologie

Vak:
Biologie
Thema:
Dieren
Onderwerp:
Dierenindeling

Ecosystemen

Hechte netwerken van eters en eters

Ecosystemen heb je in alle soorten en maten. In 1 enkele boom leven misschien wel honderden diersoorten die in stand worden gehouden door de bodem, de wortels van de boom en nog veel meer. Dat noem je een ecosysteem. Maar de aarde zelf is ook een ecosysteem.

Met ecosysteem bedoelen we dus de manier waarop organismen samenleven met hun omgeving. En dat evenwicht is best kwetsbaar.

Waaruit bestaat een ecosysteem?

Ecosystemen bestaan al zo lang als de wereld bestaat, maar de term ‘ecosysteem’ wordt pas gebruikt sinds 1935. Hoewel elk ecosysteem anders is, bestaat elk ecosysteem uit dezelfde factoren, namelijk: planten, planteneters, vleeseters en afvalverwerkers die weer afhankelijk zijn van temperatuur, water, licht, bodem, lucht en wind. Die laatste 6 noem je abiotische milieufactoren: verschijnselen zonder biologische oorsprong.

Kwaliteit van het ecosysteem

Een ecosysteem heeft geen vaste grenzen. Een vijver is een ecosysteem, maar een woestijn ook. De kwaliteit van een ecosysteem wordt bepaald op basis van een aantal kenmerken, zoals biodiversiteit, activiteit, energiestormen en stressgevoeligheid. De structuur van het gehele voedselweb in een ecosysteem is ook belangrijk voor een goede ecologische toestand binnen het ecosysteem.

Dynamisch evenwicht

Een ecosysteem bestaat uit allerlei factoren: de dieren, de organismen, de planten, het voedsel, de temperatuur enzovoorts. Als 1 van die factoren ineens verandert, kan dat grote gevolgen hebben voor het ecosysteem. Denk maar aan een plas die gedempt moet worden om plaats te maken voor nieuwbouwwoningen. De dieren in de plas (het ecosysteem) moeten een ander onderkomen zoeken en veel vogels moeten op zoek naar andere voedsel- en waterbronnen. Uiteindelijk zorgt de natuur er zelf voor dat het evenwicht in een ecosysteem zich herstelt: er is dus sprake van een dynamisch evenwicht.

Aantasting van ecosystemen

Ecosystemen zijn dus veerkrachtig, maar ook kwetsbaar. Schadelijke stoffen kunnen bijvoorbeeld nadelige gevolgen hebben voor een ecosysteem. Dat noem je toxische druk. Als  er op zee een ongeluk gebeurt met een olietanker, lopen alle planten en dieren in dat ecosysteem gevaar. In Nederland wordt de staat van ecosystemen voortdurend in de gaten gehouden. Dat doen onder andere het RVIM en het NIOZ en het NIOO. Als zij constateert dat er sprake is van zware verontreiniging bijvoorbeeld, kunnen gemeentes naar aanleiding daarvan maatregelen nemen om het ecosysteem te redden.