Op aarde leven dieren, mensen en planten met elkaar samen in een bepaald evenwicht. De wetenschap die dit bestudeert, is de ecologie.
Ecologie is een onderdeel van de biologie. Ecologen houden zich bezig met het bestuderen van ecosystemen of daarvan afgeleide onderwerpen, zoals de evolutie van organismen.
Ecosystemen
Een ecosysteem kun je omschrijven als het geheel van planten, dieren en micro-organismen in een bepaalde omgeving. Elk ecosysteem heeft zijn eigen voedselketens: vooraan staan de planten en struiken, die worden gegeten door planteneters (bijvoorbeeld een konijn). Die planteneters vormen weer het voedsel van grotere dieren, zoals roofvogels en vossen. In een ecosysteem is sprake van een dynamisch evenwicht: als er iets verandert (bijvoorbeeld als er een ziekte uitbreekt) herstelt het evenwicht zich vanzelf.
Klimaatverandering: een abiotische factor
Bewolking is een factor die het klimaat bepaalt
Er zijn verschillende factoren van invloed op de samenstelling en ontwikkeling van ecosystemen. Eén daarvan is klimaatverandering. Doordat de temperatuur op aarde stijgt en de ijskappen smelten, komen sommige diersoorten in de problemen en verandert de samenstelling van diersoorten op aarde. Klimaat is, net als bodem, water, lucht en temperatuur, een abiotische factor: een externe milieufactor zonder biologische oorzaak.
Ecologische voetafdruk
De aarde is eigenlijk één groot ecosysteem. Wij mensen oefenen daar met al onze industrie, auto’s en energie veel druk op uit. Dat wordt ook wel de ‘ecologische voetafdruk’ genoemd. Het uitgangspunt is dat elke consumptie omgerekend kan worden in een oppervlakte die voor de productie ervan nodig is. Dat maakt het mogelijk om de milieu-impact van verschillend consumptiegedrag (leefstijlen) of van verschillende bevolkingsgroepen (landen) met elkaar te vergelijken. De ecologische voetafdruk wordt uitgedrukt in hectares en kan gemeten worden per individu, gezin, bevolkingsgroep of land. De gemiddelde ecologische voetafdruk van iemand in Nederland is 4,0 hectare, terwijl dat in de Verenigde Arabische Emiraten 9,5 hectare is.
Wat doet een ecoloog?
Als ecoloog kun je terechtkomen in de wetenschap als onderzoeker. Deniz Haydar en Katja Philippart zijn allebei ecologen. De een doet onderzoek naar exoten, de andere naar plankton. Dat klinkt misschien niet zo spannend, maar ze reizen er de hele wereld voor over! Voor universiteiten of andere onderzoeksinstellingen kun je onderzoek doen naar ecologische verschijnselen over de hele wereld. Maar er werken ook ecologen bij gemeentes of projectontwikkelaars: het inzicht en de kennis van een ecoloog is voor ruimtelijke ordening en stedenbouwkunde namelijk erg belangrijk.