VMBO Examen Geschiedenis

De grondwet van 1848: het parlement krijgt meer macht

De zaal van de Tweede Kamer eind 19e eeuw

Na de grondwetswijziging van 1848 blijft de koning wel staatshoofd, maar hij heeft veel politieke macht verloren. De ministers nemen de beslissingen, zij maken de wetten.

In de grondwet staat:

De koning is onschendbaar, de ministers zijn verantwoordelijk.

Hebben de ministers nu alle macht gekregen? Dit zou niet democratisch zijn.

Parlement

Het parlement (de volksvertegenwoordiging) krijgt in de grondwet de taak om de ministers te controleren. Om deze belangrijke taken te kunnen uitvoeren krijgen de leden van het parlement een aantal rechten.

Rechten

Rechten van de Eerste en de Tweede Kamer, bedoeld om de regering te controleren: 
• Recht van enquête: het recht om uitgebreid onderzoek te doen naar bepaalde gebeurtenissen of maatregelen die genomen zijn door de regering.
• Recht van interpellatie: het recht om een minister te vragen om uitleg te geven over zijn beleid. De minister is verplicht deze uitleg te geven.
• Recht van begroting: het recht om de begroting van een minister goed of af te keuren.
Motierecht: het het recht om het beleid van een minister af te keuren. Als het parlement het nodig vindt moet de minister zelfs aftreden.

Extra rechten

Om de wetgevende macht van het parlement te vergroten, krijgt alleen de Tweede Kamer nog twee extra rechten:
• Recht van initiatief: het recht van de Tweede Kamer om zelf een wetsvoorstel in te dienen.
• Recht van amendement: het recht van de Tweede Kamer om wijzigingen aan te brengen in een wetsvoorstel van een minister.

Eerste en Tweede Kamer

Er zijn nog meer verschillen tussen de Eerste en de Tweede Kamer. De leden van de Tweede Kamer worden direct, dus rechtstreeks gekozen door het volk tijdens verkiezingen. Deze verkiezingen worden om de vier jaar gehouden. In de Tweede Kamer zitten 150 volksvertegenwoordigers.

De leden van de Eerste Kamer worden indirect (niet rechtstreeks) gekozen door het volk. Eerst kiest het volk de vertegenwoordigers voor de Provinciale Staten, daarna kiezen de leden van de Provinciale Staten de leden van de Eerste Kamer. In de Eerste Kamer zitten 75 leden.

In dit dossier

Infoblokken

De politieke situatie voor 184...
De grondwet van 1848: inleidin...
De koning verliest politieke m...
De grondwet van 1848: het parl...
Klassieke grondrechten
Het ontstaan van politieke par...
Het ontstaan van politieke par...
Het ontstaan van politieke par...
Het ontstaan van politieke par...
Het ontstaan van een nieuwe st...
Uitbreiding van het kiesrecht
De grondwetswijziging van 1917...
Van districtenstelsel naar eve...
Van wetsvoorstel tot wet
De kabinetsformatie
Nederland rechtsstaat: inleidi...
Nederland rechtsstaat: de rech...
Nederland rechtsstaat: het pro...
Sociale grondrechten sinds 198...
Verzuiling
Eerste Wereldoorlog - National...
Eerste Wereldoorlog - Militari...
Eerste Wereldoorlog - De aanle...
Eerste Wereldoorlog - Strijd a...
Eerste Wereldoorlog - Strijd a...
Eerste Wereldoorlog - Het eind...
Eerste Wereldoorlog - Een tota...
De Vrede van Versailles
Nederland tijdens de Eerste We...
Het interbellum 1918 – 1933
De opkomst van de NSDAP
Hitler komt aan de macht: Eind...
De vervolging van niet-arische...
Hitler en de jeugd van Duitsla...
Hitler en de buitenlandse poli...
Nederland in de jaren ‘30
Duitsland voor de Tweede Werel...
De Tweede Wereldoorlog: Strijd...
De Tweede Wereldoorlog: Strijd...
De Tweede Wereldoorlog: Strijd...
De Tweede Wereldoorlog: De afl...
Nederland tijdens de Tweede We...
Nederland tijdens de Tweede We...
De Koude Oorlog: Twee verschil...
De Koude Oorlog: Berlijn
De Koude Oorlog: Bondgenootsch...
De Koude Oorlog: Het Marshall-...
De Koude Oorlog: Bouw van de B...
De Koude Oorlog: Cubacrisis
De Koude Oorlog: De ontspannin...
De Sovjet-Unie: Gorbatsjov en ...
De Sovjet-Unie: Gorbatsjov en ...
Het einde van de Koude Oorlog

Downloads

pdfStofomschrijving voor docenten... (212.3 Kb)