Nederland heeft een pluriforme samenleving. Dat betekent dat er mensen met verschillende culturen, levensstijlen en religies naast elkaar leven. Tolerantie en sociale cohesie kunnen bijdragen aan het prettig samenleven van mensen.
Pluriformiteit betekent letterlijk ‘meerdere vormen dragen’. In Nederland leven veel verschillende groepen mensen naast en met elkaar. Er zijn verschillen in levensstijl, religie, afkomst, regio, voetbalclub enzovoort. Zo zijn er in Nederland arbeiders, gothics, mensen van adel, Feyenoordsupporters, Jehovagetuigen, boeddhisten, milieuactivisten, mensen die getrouwd zijn en mensen met een latrelatie. En mensen uit andere landen of streken: Limburgers, Friezen, Surinamers, Marokkanen, Duitsers. Allemaal verschillende cultuurgroepen.
Tolerantie
Pluriformiteit heeft 2 kanten. Enerzijds kan het voor culturele verrijking en economische impulsen zorgen. Anderzijds kan pluriformiteit leiden tot maatschappelijke spanningen en maatschappelijk isolement van groepen nieuwkomers. In een pluriforme samenleving is belangrijk dat mensen in een samenleving accepteren dat anderen er andere tradities en leefstijlen op na houden dan zij zelf en dat zij meningen hebben en uiten waarmee zij het zelf oneens zijn. Er moet sprake zijn van tolerantie.
Rechten en plichten
Pluriformiteit en vrijheid zijn met elkaar verbonden. De vrijheid om er een eigen mening op na te houden, de vrijheid om die mening uit te dragen en de vrijheid om je leven zo in te richten als je zelf wilt, mits je daarmee de vrijheid van anderen niet in de weg staat. Die vrijheid is vastgelegd in de grondwet, daar kun je dus rechten aan ontlenen. Voor de wet heeft iedereen dezelfde rechten en is iedereen dus gelijk. Het recht op een vrije meningsuiting brengt tegelijkertijd de plicht met zich mee om ervoor te zorgen dat anderen, andersdenkenden, ook van dat recht gebruik mogen maken. Zij hebben misschien een andere mening, maar mogen deze mening net zo goed uiten zoals jijzelf.
Sociale cohesie
In een samenleving waar zoveel verschillen zijn, is het van belang om te zoeken naar wat al deze verschillende mensen verbindt. Er zijn 4 soorten bindingen:
- Affectieve bindingen: mensen hebben elkaar nodig voor vriendschap, steun en liefde. Naast je familie, vrienden en relatie, kun je ook een affectieve binding hebben met je sportclub, met je dorp of stad, of met een godsdienst. Ook collectieve ervaringen, zoals een concert of een voetbalwedstrijd zorgen, weliswaar voor korte tijd, voor een affectieve binding.
- Economische bindingen: je bent afhankelijk van anderen om in je behoefte aan voedsel, onderdak en kleding te voorzien. Daarnaast heb je ook een economische binding met het bedrijf waar je voor werkt.
- Cognitieve bindingen: mensen ontwikkelen kennis en dragen die aan elkaar over. Voor het verwerven van kennis ben je afhankelijk van anderen en met die mensen heb je dus cognitieve bindingen. 2 Aspecten zijn van belang: minimum aan gemeenschappelijke historische kennis (historische canon) + iedereen moet toegang hebben tot kennis (er zouden geen analfabeten en digibeten mogen zijn).
- Politieke bindingen: mensen zijn afhankelijk van elkaar omdat ze niet alles zelf kunnen regelen. De politiek is ervoor om te zorgen dat sommige voorzieningen collectief geregeld worden.
Bindingen zijn belangrijk in het leven. Als je het gevoel hebt dat je niets gemeenschappelijk hebt met anderen in je omgeving, is er nauwelijks sprake van een samenleving. Bindingen dragen er ook toe bij dat je je verantwoordelijk voelt voor de samenleving: hoe meer verbindingen er zijn tussen mensen, hoe meer sociale cohesie er is.