Overtredingen en misdrijven

In de Nederlandse wet zijn regels vastgelegd waar iedereen zich aan moet houden. Wanneer je deze regels overtreedt, word je vervolgd door het Openbaar Ministerie. De officier van justitie vertegenwoordigd het OM bij de vervolging van verdachten.. Binnen het strafrecht is het nooit alleen een zaak tussen de dader en het slachtoffer van een strafbaar feit. Het is altijd een zaak tussen de dader en de samenleving.

Er zijn 2 soorten strafbare feiten:

• Overtredingen: dit zijn schendingen van regels die onze maatschappij ordenen, schendingen die niet als ernstig worden beschouwd. Bijvoorbeeld door rood licht rijden of wildplassen.
• Misdrijven: dit zijn relatief zware strafbare feiten, gedragingen die door iedereen als moreel onaanvaardbaar worden beschouwd. Bijvoorbeeld moord, mishandeling en diefstal.

In het strafrecht geldt dat iemand onschuldig is totdat een rechter anders heeft bepaald. Daarom spreken we in het strafrecht altijd van een verdachte. Iemand is pas de dader als de rechter bewezen vindt dat hij een strafbaar feit begaan heeft.

Boete, strafblad of gevangenisstraf?

De officier van justitie bepaalt bij strafbare feiten of er sprake is van een overtreding of een misdrijf. Bij een overtreding volgt vaak een geldboete, hierop staat geen gevangenisstraf en geen strafblad. Bij een misdrijf moet de verdachte voor de rechter verschijnen. Die bepaalt welke straf wordt opgelegd. Wanneer je ouder bent dan 12 en door de rechter wordt veroordeeld voor een misdrijf, krijg je altijd een strafblad.

Straffen en maatregelen

Van alle strafbare feiten staat in de wet welke straf iemand maximaal kan krijgen. De rechter kan daar niet overheen, wel kan de rechter een lichtere straf opleggen. De rechter kan verschillende straffen opleggen:

• Geldboete: de rechter bestraft de meeste daders met een geldboete. Als iemand zijn boete niet betaalt, moet hij in plaats daarvan naar de gevangenis.
• Taakstraf: steeds meer daders krijgen een taakstraf vanwege het opvoedende karakter daarvan.
• Vrijheidsstraf: bij overtredingen spreken we over hechtenis, die kan maximaal een jaar duren. Bij misdrijven spreken we van een gevangenisstraf.
• Voorwaardelijke straf: De straf of maatregel wordt niet ten uitvoer gebracht als de veroordeelde binnen een afgesproken proeftijd geen strafbaar feit pleegt, of bepaalde andere afspraken nakomt.
• TBS: bij ‘ter beschikkingstelling’ gaat het officieel niet om een straf maar om een maatregel. Dit is niet bedoeld om de dader te laten boeten, maar om de dader hulp te bieden en de samenleving tegen de dader te beschermen. TBS kan worden opgelegd aan daders van zware misdrijven met psychische stoornissen. Over het algemeen moet de tbs-er eerst een gevangenisstraf uitzitten, voordat hij in een forensisch psychiatrisch centrum wordt geplaatst om behandeld te worden.

Waarom straffen we?

De hoofdvisie achter de Nederlandse strafmaat is de resocialisatiegedachte: misdadigers moeten na hun straf kunnen terugkeren in de samenleving als normaal functionerende burgers. Naast dit doel zijn er meer redenen om misdadigers te straffen:

• Wraak en vergelding: iemand die een ernstig misdrijf heeft gepleegd, moet daarvoor ‘boeten’. Misdaad mag niet lonen.
• Afschrikking: wanneer je weet dat je straf krijgt, zul je minder snel een misdaad plegen.
• Voorkomen van eigenrichting: doordat de rechter misdadigers straft, hoopt men te voorkomen dat slachtoffers van misdrijven zelf wraak nemen.
• Resocialisatie: de straf moet het gedrag van een crimineel verbeteren, zodat deze zich aanpast aan de normen van de samenleving.
• Beveiliging van de samenleving: vooral bij ernstige gewelds- en zedendelicten dienen lange celstraffen om de maatschappij te beschermen tegen herhaling.