‘Objection your honour!’, ‘Ladies and gentlemen of the jury…’ Bekende uitspraken voor iedereen die wel eens een Amerikaanse misdaadfilm heeft gezien. De advocaat wandelt door de rechtszaal terwijl hij een vlammend pleidooi houdt om de jury te overtuigen. In de Nederlandse rechtszaal gaat het er volkomen anders aan toe. Er zijn dan ook grote verschillen tussen het Nederlandse en het Amerikaanse rechtssysteem.
In de VS wordt de schuldvraag bepaald door een jury, zij vertegenwoordigen de samenleving. Nadat alle argumenten, bewijzen, verklaringen en getuigen aan bod zijn gekomen geeft de jury het vonnis: guilty or not guilty.
Juryrechtspraak
In de VS kan iedereen vanaf 18 jaar, die het Engels beheerst en geen strafblad heeft, gevraagd worden in een jury plaats te nemen. Een jury bestaat uit 12 mensen die willekeurig worden gekozen. Zo lang het proces duurt mogen de juryleden alleen met elkaar over de zaak praten.
Aan het eind van het proces vellen de juryleden het oordeel of iemand schuldig is of niet. De jury moet hierbij unaniem zijn: alle leden van de jury moeten volledig achter het juryoordeel staan. Soms kan het weken duren voordat een jury tot een oordeel komt, of moet de jury de rechter meedelen dat zij het niet eens kunnen worden. De jury doet alleen uitspraak over de schuldvraag. De hoogte van de straf wordt bepaald door de rechters.
Plea bargaining
Het grootste deel (90%) van de rechtszaken in de VS wordt afgehandeld met een zogenaamde ‘plea bargaining’. Hierbij sluit de advocaat van de verdachte een deal met de aanklager: de verdachte bekent om zo een lagere straf te krijgen. De aanklager laat een zwaardere aanklacht vallen als de verdachte een lichtere aanklacht bekent. Het gevolg hiervan is dat sommige verdachten een misdrijf bekennen terwijl ze onschuldig zijn. Verdachten bekennen omdat ze, ondanks hun onschuld, bang zijn door een jury te worden veroordeeld door klassenjustitie of rassenjustitie. Het oordeel van de jury is dan niet gebaseerd op bewijzen maar op vooroordelen en racisme.
De doodstraf
De elektrische stoel
In de meeste westerse landen is de doodstraf niet meer in gebruik, de Verenigde Staten is hierop een uitzondering. In 37 van de 50 Amerikaanse staten kan de doodstraf nog worden opgelegd. Sinds 1973 kregen in de VS meer dan 7000 mensen de doodstraf. De meesten van hen zitten nog in een dodencel in afwachting van hun executie. Zo’n 2400 veroordeelden werden in hoger beroep alsnog vrijgesproken of tot een andere straf veroordeeld.
De doodstraf staat ook in Amerika sterk ter discussie. De belangrijkste punten in deze discussie:
- Is het moreel correct om te doden?
- Is de doodstraf wel een effectief afschrikkingsmiddel?
- Wordt de straf rechtvaardig toegepast in alle lagen van de bevolking of speelt klassenjustitie en rassenjustitie ook bij de doodstraf een rol?
- De doodstraf is onomkeerbaar. Nieuwe technieken of bewijsmaterialen kunnen ook later nog de onschuld van veroordeelden bewijzen.
Three strikes and you’re out
Het strafrechtprincipe 'Three strikes you're out' werd vanaf de jaren ‘90 in verschillende Amerikaanse staten ingevoerd. Na 3 overtredingen krijg je een zware straf. Ook al zijn de overtredingen heel klein, bijvoorbeeld het stelen van een reep chocola. Zo is er iemand die 26 jaar gevangenisstraf kreeg na het stelen van 4 chocoladerepen. Het was zijn derde overtreding…