Begin 20e eeuw ontwikkelt de democratie zich in sneltreinvaart. Het kiesrecht wordt in 1919 algemeen. Iedere volwassen Nederlander kan kiezen of gekozen worden. Protestanten, katholieken, socialisten en liberalen hebben verenigingen, vakbonden en politieke partijen opgericht. De Nederlandse samenleving is opgedeeld in “hokjes”. De verzuiling is begonnen.
Een eigen partij, vereniging en... krant
De standaard was de krant die de protestanten lazen
Katholieken in Nederland gaan nauwelijks om met protestanten. Ze lezen hun eigen ‘volkskrant’ en hebben hun eigen vakbond, het NKV en natuurlijk stemmen ze op een katholieke partij, de RKSP. De protestanten hebben ook hun eigen verenigingen, hun eigen dagblad, 'de standaard'. En als protestant stem je natuurlijk op een protestantse partij, de ARP of de CHU. Ook de socialisten leven in hun eigen wereld. Die stemmen op de SDAP, de Sociaal Democratische Arbeiderspartij.
Nederland verdeeld in hokjes
Nederland is verzuild geraakt. De mensen gaan alleen maar om met de mensen van hun eigen zuil. Dat bepaalt naar welke winkel je gaat en in welke buurt je woont. En dat je zoon of dochter trouwt met iemand van de andere zuil is onbespreekbaar. “2 geloven op één kussen, daar slaapt de duivel tussen." Het leven van de mensen speelt zich af in hun eigen zuil. Een wereld op zich. Er is eigenlijk geen contact met mensen uit andere zuilen.
Gedwongen om samen te werken
Om de meerderheid in de kamer te kunnen krijgen, moeten de verzuilde partijen toch samenwerken en coalities vormen.
Maar op hoog politiek niveau hebben de zuilen wel contact met elkaar. Dat moet ook wel. Om de meerderheid in de kamer te kunnen krijgen en een regering te kunnen vormen, moeten de verzuilde partijen toch samenwerken en coalities vormen. De leden van deze partijen accepteren deze coalities noodgedwongen, maar zelf blijven ze onderling ver bij elkaar uit de buurt. De protestanten en katholieken vormen vaak zo’n coalitie. De liberalen mogen af en toe ook meedoen, maar de socialisten worden overal van buitengesloten. Sinds “Troelstra’s vergissing” wordt de SDAP niet meer vertrouwd.