Gevluchte slaven kregen de doodstraf
Tijdens de periode van de slavernij konden slaven op twee manieren vrij worden. Een wettige manier om vrij te worden was manumissie. Slaven kochten zichzelf vrij of kregen de vrijheid van hun eigenaar.
Blanke mannen die relaties hadden met slavinnen, kochten deze slavinnen en hun kinderen soms vrij. Slaven konden de vrijheid verwerven als het hof van politie hiervoor toestemming gaf.
Voorwaarden
Het hof van politie was samen met de criminele justitie de wetgevende macht op Suriname. Deze werden gekozen door de blanke bevolking. Als de slaaf die vrij wilde worden aan een aantal voorwaarden voldeed, zoals het voorzien in eigen levensbehoeften, kreeg hij een brief van manumissie. Dit bewees dat hij of zij een vrij man of vrouw was.
Weglopen
Een onwettige manier om vrij te worden was weglopen. De slaaf vluchtte het oerwoud in, die vaak aan een plantage grensde, en bouwde daar een eigen bestaan op. Een wegloper leefde van wat de natuur hem bood, zoals bananen, apen en slangen.
Een wegloper leefde van wat de natuur hem bood, zoals bananen, apen en slangen
Schande
Halverwege de negentiende eeuw vond het liberale kamerlid Van Hoëvell dat de slavernij Nederland tot schande maakte. Hij wilde het lijden van de slaven zo snel mogelijk beëindigen door de slavernij af te schaffen. In Engeland en Frankrijk was slavernij inmiddels al verboden.
Protestanten meenden dat de afschaffing van de slavernij noodzakelijk was om de slaven succesvol te kunnen bekeren.
Afschaffing slavernij
Tot slot speelden economische redenen een rol. Omdat er meer slaven stierven dan geboren werden, ontstond er een gebrek aan arbeiders. Minister Baud meende dat de sterfte zou afnemen als de slavernij werd afgeschaft. Op deze manier zouden er in de toekomst voldoende arbeiders zijn die op de plantages konden werken. De afschaffing van de slavernij was dus nodig om de opbrengst van de landbouw op peil te houden. Toen Nederland op 1 juli 1863 de slavernij afschafte, kregen alle slaven in Suriname en de Nederlandse Antillen de vrijheid.