Mobile met stenen en een veer van Stephen H Kawai
Kunst hoeft niet altijd aan de muur te hangen in de vorm van een schilderij, of op een voetstuk te staan als een standbeeld. Een kunstwerk kan ook uit losse delen bestaan, die samen aan een constructie hangen. Zo’n kunstwerk noem je een mobile.
'Mobile’ slaat op de beweeglijke aard van het kunstwerk: de losse onderdelen van de mobile bewegen in de lucht en houden elkaar in evenwicht. Eigenlijk is de mobile een soort kunstzinnige variant op de mobiles die wel eens boven kinderwiegjes hangen, alleen bestaan die kunstwerken doorgaans niet uit kleine Nijntjes of andere kinderfiguren.
Kinetische kunst
De mobile is een vorm van kinetische kunst. Dat is een kunststroming waarbij beweging centraal staat. Een van de eerste kinetische kunstwerken was het beroemde fietswiel van Marcel Duchamp. Dat bestond uit een krukje met daarop een fietswiel dat kon draaien. Kinetische kunst ontstond aan het begin van de twintigste eeuw, maar is nu nog steeds actueel.
Soorten mobiles
Marcel Duchamp, Fietswiel (1951), naar verloren gegaan voorbeeld uit 1913, Museum of Modern Art, New York
Mobiles heb je in alle soorten en maten. Je kunt grofweg 3 soorten mobiles onderscheiden:
- hangende mobiles (het vaakst toegepast)- staande mobiles (binnen of buiten)
- muurmobiles (minder toegepast)
Alexander Calder
Een belangrijke kunstenaar die bekend is geworden met zijn mobiles, is de Amerikaan Alexander Calder. Hij begon met het maken van mobiles na een ontmoeting met Piet Mondriaan. Hij maakte mobiles die door luchtcirculatie werden bewogen, maar hij maakte ook wel eens gebruik van motoren om zijn mobiles te laten bewegen. Naast mobiles maakte Calder ook andere abstracte beeldhouwwerken. Die noemde hij ‘stabiles’ om het verschil met zijn mobiles aan te duiden.
Jean Tinguely
Een andere kunstenaar voor wie beweging heel belangrijk was, is de Zwitser Jean Tinguely. Hij werd vooral bekend vanaf de jaren zeventig van de vorige eeuw. Zijn kunstwerken zijn een soort installaties die door externe factoren zoals wind, water of mensen in beweging kunnen worden gezet. Op die manier zag een kunstwerk er altijd anders uit.
Fontein van Jean Tinguely voor zijn museum in het Zwitserse Basel.
Abstract
De meeste mobiles van bovenstaande kunstenaars zijn abstract. Dat betekent dat ze uit kleuren en vormen bestaan die niet altijd iets herkenbaars voorstellen. De kunstenaars wilden vooral laten zien dat kunst veranderlijk en beweeglijk is. Juist omdat mobiles er zo bijzonder en verrassend uitzien, zijn ze zo leuk om naar te kijken.