CoBrA is een samentrekking van de eerste letters van Copenhagen, Brussel en Amsterdam. Verschillende kunstenaars uit deze 3 steden richtten de Cobragroep op in 1948. Daarnaast is de cobra natuurlijk ook een giftige slang en deze werd gebruikt als het symbool voor de groep. Kunstliefhebbers opgepast! Na één beet ben je nooit meer dezelfde.
De Cobra kunstenaars wilden een nieuwe weg inslaan. Zij wilden zonder vooropgezet plan en met veel fantasie werken. Hun inspiratiebronnen vonden ze in kindertekeningen, volkskunst, prehistorie, primitieve kunst en het werk van geesteszieken. Ze werkten direct en spontaan en zetten zich af tegen de regels van de kunstacademie. Het experiment was belangrijk.
Kunst voor en door iedereen
Favoriet onderwerp is het dier: vogel, kat, hond en slang. Zelf creëerden ze fantasiedieren en –wezens; soms een combinatie van mens en dier. De Cobrakunstenaars wilden kunst maken die toegankelijk en bereikbaar was voor alle mensen. Kunst voor en door iedereen. Nationaliteit en klasse, kennis- en opleidingsniveau waren niet belangrijk. Zo werkten de kunstenaars niet alleen onderling samen aan een kunstwerk, maar lieten zij bijvoorbeeld ook hun kinderen wel eens meeschilderen!
Asger Jorn
Afb. 10-41a Asger Jorn, La rose féroce, 1961
2 belangrijke kunstenaars van de beweging zijn Asger Jorn (1914-1973) uit Kopenhagen en de Amsterdammer Karel Appel (1921-2006). Beiden stonden aan de wieg van de beweging. Op afbeelding 10-41a zie je ‘La rose féroce’ (de woeste roos) van Jorn uit 1961. De beweging is dan al weer opgeheven, dat gebeurde namelijk in 1951. Jorn werkt echter wel nog in de traditie van Cobra. Je ziet een explosie van kleur! Vooral het oranje en rood valt op naast het lichtblauw. Jorn heeft het gezicht niet netjes glad geschilderd, maar je kan zien hoe hij met zijn kwasten is tekeer gegaan; spontaan en direct. Ondanks dat er qua afbeelding niet veel gebeurt, zit er veel beweging en emotie in het werk. Het doet een beetje denken aan een kindertekening, maar misschien is het daar ook te heftig voor.
Karel Appel
Afb. 10-41b Karel Appel, De Vrijheidsschreeuw, 1948
Afbeelding 10-41b laat ‘de Vrijheidsschreeuw’ van Appel uit 1948 zien. Dit werk laat veel meer naïviteit zien dan Jorn's schilderij en komt dichter bij een ‘kindertekening’. Appel gebruikt evengoed contrasterende kleuren als rood, oranje en blauw, maar zijn werk is minder wild en angstaanjagend dan dat van Jorn. Hij bouwt dit werk op met behulp van vlakken die het werk houvast en structuur geven. Het gezicht van dit figuur is open en vriendelijk.
In 1947 begint Appel met beeldhouwwerken, al kun je ze niet echt zo noemen. Hij verzamelde allerlei afval en sloopte zelfs de houten luiken van zijn ramen en de haak van de hijsbalk van zijn zolderkamer. Van dat hout, een bezemsteel en een stofzuigerslang maakte hij het werk ‘Drift op zolder’. Met rode en zwarte verf brengt hij dan nog de vorm van een hoofd en ogen aan.