Het magisch realisme doet denken aan het surrealisme. De sfeer in het werk is vaak vervreemdend, terwijl in eerste instantie alle elementen lijken te kloppen. Het doet denken aan een droomwereld, maar mensen en omgeving zijn niet vervormd of fantastisch. Waar zit het hem dan in?
Het magisch realisme kende zijn hoogtepunt in de jaren '30 van de twintigste eeuw. In die tijd ging het niet goed met Nederland. Er was sprake van grote armoede, werkeloosheid en in buurland Duitsland probeerde Hitler een voet tussen de politieke deur te krijgen. Een volgende oorlog zou niet ver weg zijn.
Geheimzinnig
Kunstenaars als Carel Willink, Dik Ket, Pyke Koch en Raoul Hynckes laten de sfeer van deze tijd duidelijk naar voren komen in hun werk. De kunstenaars maken een bijna fotografische weergave van taferelen die een geheimzinnig aandoende sfeer oproepen. Die bijna magische sfeer wordt versterkt door het gebruik van vreemd perspectief, een spel van licht en kleur en de technisch perfecte afwerking. Het onderwerp verwijst vaak naar dood, dreiging en verval. De werken doen heel realistisch aan, maar zijn pure fantasie.
Afb. 10-19, Carel Willink, Jobstijding, 1952
Ongeluksbericht
Op afbeelding 10-19 zien we een werk van Carel Willing ‘Jobstijding’ (1932). Jobstijding betekent zoveel als ‘Ongeluksbericht’. We zien een vrouw met een brief in haar hand aankomen hollen. Ze steekt de brief al naar voren, gericht op de man aan de overkant van de straat. Hij weet nog van niets. Hij is netjes gekleed en loopt beheerst. Zijn jas houdt hij met zijn hand dicht. Waarschijnlijk waait het. De lucht is donker en dreigend. Het lijkt te gaan stormen. Niet alleen letterlijk. De inhoud van het bericht zorgt waarschijnlijk ook voor storm. De man en vrouw lijken nietig in het geheel van huis, straten, bomen en zware lucht. Opvallend is het huis. Het is roze. Willink heeft het belicht en het roze vormt een contrast met bijvoorbeeld de silhouetten van de bomen. Is het huis belangrijk? Komt de vrouw daar vandaan? Het roept veel vragen op. Willinks werk lijkt een verhaal te vertellen en op te roepen. De sfeer is beklemmend. Hij gebruikt het natuurverschijnsel dreigend weer om een gemoedstoestand weer te geven en op te roepen bij de kijker. Dichter Gerrit Achterberg voelde het ook en hij schreef een gedicht over dit schilderij. Hij verwoordt hierin de angst en het gevoel van dreiging dat het bij hem oproept.