Zoals de naam al zegt liet de kunst zich tijdens het classicisme leiden door haar klassieken: de Grieken en Romeinen. De uitbundige rococostijl moest in 1780 het veld ruimen voor de strenge regels van het classicisme. Door de macht van Napoleon en zijn bewondering voor het oude Romeinse Rijk lieten classicistische kunstenaars zich beïnvloeden door de kunst van de Romeinen en Grieken.
Juist in deze tijd ontdekte men Pompeï, een stadje bij Rome, dat door een uitbarsting van de vulkaan de Vesuvius geheel bedolven was onder de lava. Hiervoor ontstond een geweldige belangstelling voor de Griekse en Romeinse oudheid. Dit uitte zich in een terugkeer naar de stijl uit die tijd: Romeinse gewelven, en Griekse gevels waren weer helemaal terug van weggeweest.
Classicistische schilderkunst
Het classicisme houdt in dat er een perfect evenwicht is tussen vorm en inhoud en het verstand en het gevoel zoals de Academie ooit had vastgesteld. Dit zie je het duidelijkst in de schilderkunst uit de negentiende eeuw. Door de macht van Napoleon veranderde de manier van schilderen. De vrolijke schilderijen van het rococo moesten plaatsmaken voor de ‘strenge’ schilderijen van het classicisme.
In het schilderij van de Franse schilder Jacques Louis David zie je een voorbeeld van een typische tafereel uit die periode. De schilders maakten over het algemeen weinig gebruik van kleur. De figuren zijn duidelijk en scherp weergegeven en het schilderij is glad afgewerkt.
Bekende schilders van het classicisme waren Jacques Louis David, Dominique Ingres en in Nederland Kruseman. Tijdens het classicisme waren er ook schilders die werkten in de zogenaamde romantische stijl.
De eed van de Horatiers
Jacques Louis David, ‘De eed van de Horatiers’ (1784) olieverf 330 x 425 cm, Musée du Louvre, Parijs
In deze tijd werden veel voorstellingen geschilderd uit de Romeinse geschiedenis. Het politieke leven in de negentiende eeuw leek namelijk veel op die van de Romeinse periode en die herkenning werd vastgelegd. Belangrijke normen en waarden van de Romeinen werden overgenomen om het negentiende-eeuwse volk te laten zien hoe men met elkaar diende om te gaan en elkaar behoorde te behandelen. De classicisten gebruikten strakke geometrische vormen. Kijk hoe de driehoekvorm duidelijk in het levensgrote schilderij van David verwerkt is.
Classicistische beeldhouwkunst
Jean-Antoine Houdon, George Washington (1785-1788), Rotunda, Virginia State Capitol
Evenals de architecten lieten de beeldhouwers zich in het begin van de negentiende eeuw ook beïnvloeden door de oude Griekse en Romeinse kunst. Hun beelden moesten zo zuiver mogelijk natuurlijke vormen weergeven. Met andere woorden: de mens moest zo echt mogelijk worden uitgebeeld. De beeldhouwers beelden geen alledaagse tafereeltjes uit, maar welgevormde vrouwen of stoere mannen. Hier zie je de eerste Amerikaanse president van Amerika, George Washington gemaakt door de franse beeldhouwer Jean-Antoine Houdon.
Houdon was volgens velen de beste beeldhouwer uit zijn tijd. Hij kon als geen ander een gelijkend portret vervaardigen. De Amerikaanse president Thomas Jefferson heeft Houdon als enige echte beeldhouwer uitgekozen om het marmeren standbeeld van George Washington te maken.
Classicistische bouwkunst
Het stadhuis van Groningen, 1775-1810
Kerken kregen de vorm van een Romeinse tempel. Vaak werd alleen maar een Griekse gevel tegen een gebouw geplaatst, zoals bijvoorbeeld bij het stadhuis in Groningen.
De architect van het stadhuis in Groningen is Jacob Otten Husly. Dit is typisch een voorbeeld van de Hollandse classicistische stijl. Het stadhuis is via een prijsvraag tot stand gekomen. De architecten die meededen kregen wel een aantal punten waar ze zich aan moesten houden, waaronder:
- een rechthoekig, vrijstaand gebouw
- gemaakt zijn van bepaalde soorten stenen
- duidelijke zuilen aan de voorkant
De Romeinse triomfbogen werden min of meer precies zo nagebouwd in het begin van de negentiende eeuw. De Arc de Triomphe in Parijs en de Brandenburger Tor in Berlijn zijn daar voorbeelden van.
Triomfbogen
De Arc de triomf in Parijs
Een triomfboog werd meestal gebouwd als herinnering van een overwinning bij een oorlog of gevecht. Op misschien de drukste of in ieder geval het bekendste plein van Parijs genaamd Place Charles de Gaulle vind je de Arc de Triomf waar 12 lanen samenkomen.
Napoleon Bonaparte heeft ervoor gezorgd dat deze triomfboog gebouwd werd. Het is de op een na grootste in de wereld. De maker van de boog is Jean-François Chalgrin. Er zijn honderden namen van generaals en officieren gegeraveerd op de muren en natuurlijk ook de plaatsnamen waar Napoleon overwinningen behaalde.
De Brandenburger Tor
De Brandenburger Tor in Berlijn
Deze stadspoort in Berlijn kennen wij misschien het beste uit de tijd van de val van de Berlijnse muur. Dit is namelijk de plek waar in 1989 de eerste Oost-Duitsers overstaken naar West-Duitsland. Het is natuurlijk veel eerder gebouwd namelijk in 1788 door architect Carl Gotthard Langhans.De zuilengalerij is 26 meter hoog en 66 meter breed. Bovenop zie je een strijdwagen met Victoria, de Griekse godin van de overwinning.
De Madeleine kerk
De Madeleinekerk in Parijs
De Madeleine kerk werd bijna het treinstation van Parijs. Tot nu toe nog steeds een kerk waar bovendien veel concerten worden gegeven.