Op 1 januari begint bij ons het nieuwe jaar, maar in andere culturen is dat op een andere dag. Ook zijn er veel gebruiken die bij het inluiden van het nieuwe jaar horen. Hoe zit het nu eigenlijk?
Nieuwjaar werd honderden jaren geleden al gevierd. Alleen was dat nog niet op een vaste dag. Soms werd het begin van de winter gebruikt (de dagen worden na 21 december weer langer), een andere keer werd het op 11 november (Sint Maarten) gevierd of er werd een heel andere datum gekozen.
Vaste datum
Omdat dit erg rommelig was, besloot de Romeinse keizer Julius Caesar in 53 voor Christus dat 1 januari de overgang moest zijn tussen het oude en nieuwe jaar. Dit werd overigens niet uitbundig gevierd. Caesar vond dat deze dag in het teken moest staan van de Romeinse God Janus. De Romeinen geloofden dat deze God de bewaker van de hemel en aarde was. Hij was het symbool voor een nieuw begin en dat paste goed een nieuw jaar.
Omdat het Janusfeest steeds populairder werd, besloot de Christelijke kerk 1 januari ook als het begin van het nieuwe jaar te erkennen. Maar in plaats van te feesten, zoals de Romeinen deden, baden en vastten de Christenen op deze dag. In het jaar 1600 hadden veel Westerse landen 1 januari als begin van het nieuwe jaar op de kalender staan. In Amerika en Groot-Brittannië was dit een aantal jaren later.
Knallen met een reden
Het nieuwe jaar begint precies om twaalf uur middernacht. Mensen zijn dan bij elkaar, er wordt gefeest en lekker gegeten. Voordat het nieuwe jaar begint wordt er afgeteld totdat het echt precies twaalf uur is. Dan kan het knallen beginnen en wordt er vuurwerk aangestoken. Ook wenst men elkaar een goed jaar toe.
Maar wist je dat het afsteken van vuurwerk een echte reden heeft/had? Vroeger geloofden mensen dat het nieuwe jaar alleen goed kon beginnen als de boze geesten werden verjaagd. Daarom maakten ze veel lawaai. Dit doen we nog steeds, alleen dan met rotjes, tollen en knallende vuurpijlen. Ook staat het vuurwerk symbool voor het licht. Met Nieuwjaar werd vroeger gevierd dat het langzamerhand weer lichter werd. Dit werd het joelfeest genoemd. Daarom zie je af en toe ook nieuwjaarsvuren.
Oliebollen
De oliebollen en appelbeignets die je tijdens de jaarwisseling eet, zijn er ook niet zomaar gekomen. De oliebollen werden vroeger gemaakt om aan de Germaanse Godin Perchta te offeren. Door ze in vet te bakken geloofden de Germanen dat de Godin je geen kwaad zou doen. De appelbeignet is rond omdat de Franken geloofden dat deze vorm geluk brengt.
Andere landen
Niet overal wordt op 1 januari gevierd dat het nieuwe jaar is begonnen. In China gebeurt dat tijdens de eerste maand van de Chinese kalender. Het Chinese jaar wordt uitbundig gevierd met drakendansen. De mensen vormen dan een lange draak. De voorste in de rij heeft een drakenmasker op en de rest loopt erachter. Chinese geloven dat je met de deze dans boze geesten wegjaagt.
Ook moslims vieren op een andere dag Nieuwjaar. Zij herdenken dat de profeet Mohammed en zijn volgelingen in 622 na Christus de stad Mekka verliet en naar Medina verhuisden. Het nieuwe jaar begint als de nieuwe maan wordt gezien. Vervolgens komen moslims in de moskee om te bidden. Daarna wenst iedereen elkaar een gelukkig nieuwjaar toe.
Het Joods nieuwjaar heet Rosj Hasjana en valt in de herfst. Thuis steken de Joden kaarsen aan en eten appeltjes met honing. Na Rosj Hasjana hebben de mensen tien dagen de tijd om na te denken over het afgelopen jaar. Na deze dagen wordt Jom Kippoer gevierd en staat voor Grote Verzoendag.