Op de tijdbalk van de prehistorie komt beeldhouwkunst vóór schilderkunst. Eigenlijk wil dat niet zoveel zeggen. Misschien werd er wel geschilderd op vergankelijk materiaal en is er dus niets bewaard gebleven. Wat we wel weten is dat de eerste (gevonden) tekeningen ongeveer 25.000 tot 20.000 jaar geleden werden gemaakt in grotten en holen in Zuid-Frankrijk. Het zijn afbeeldingen van dieren die met krachtige contouren in de wanden werden gekrast.
Vanaf 18.000 jaar voor Christus gebruikt de prehistorische mens ook rode, zwarte en gele kleurstoffen. Deze kleurstoffen werden vaak gebruikt om een sjabloon (omtrek) van een hand te maken. Opvallend detail is dat deze omtrekken vaak vingers misten!
Dieren
Afb. 1-5
Beroemde schilderingen kun je bekijken in de grot in Lascaux, Frankrijk. Ze dateren van ongeveer 15.000 voor Christus. In Lascaux vind je tekeningen van stieren, in Altamira (Spanje) een bizon en in Niaux harige paardjes. Dieren vormden overduidelijk een belangrijk deel van het leven van de prehistorische mens en misschien ook wel van hun religie. Geleerden weten niet precies wat de functie van de afbeeldingen is. Wel zien ze bepaalde dieren meer terug dan andere. Het is al jaren voer voor een discussie, die nog lang niet klaar is.
Geometrische vormen
Tekeningen van mannen en vrouwen zien we heel weinig terug. Opvallend is wel dat mensen heel gestileerd werden afgebeeld, terwijl dieren heel natuurgetrouw werden weergegeven. De mens was een vierhoekje met streepjes voor armen en benen. Verder vind je geometrische vormen als stippen terug die niet alleen in dieren en mensen gebruikt zijn, maar ook ‘gewoon’ op de muur. Een verklaring is dat de tekenaar, na urenlang in de donkere grot te verblijven, hallucinaties krijgt in de vorm van geometrische patronen. Hij zag deze vormen dus en maakte ze onderdeel van zijn kunst. Er is onderzoek gedaan waaruit blijkt dat mensen inderdaad dergelijke patronen gaan zien als ze lange tijd in het donker verblijven.
Afb. 1-7
De tekenaar van afbeelding 1-7 heeft duidelijk zijn dieren goed bestudeerd! Je kunt in een oogopslag de stier herkennen. Het is geen statisch dier, maar er lijkt echt beweging in te zitten. Je moet in gedachten houden dat het in een grot pikdonder is en de tekenaar vuur moest maken of een fakkel mee moest nemen om licht te hebben. De kleurstoffen maakte hij van mineralen, namelijk oker en bloedsteen. Hij stampte ze fijn en werden direct op de vochtige kalkstenen muren en plafonds aangebracht. Waarschijnlijk werden eerst de omtreklijnen geschilderd met plukjes haar of mos, met behulp van primitieve penselen van bont, veren of een fijngekauwd stokje, of gewoon met een vinger. Daarna werden de omtrekken opgevuld door verfpoeder door benen buisjes te spuiten. Er zijn daadwerkelijk dergelijke buisjes met daarin verfsporen teruggevonden!