Op internet ben je vaak wat losser dan ‘in real life’. Maar juist online is het belangrijk om voorzichtig om te gaan met je gegevens. Voor je het weet, word je het slachtoffer van spam, phishing of grooming.
Er zijn verschillende soorten van cybercrime. Als je op internetfora aanzet tot terrorisme of websites hackt, is dat strafbaar. Sommige vormen van cybercrime kunnen heel dichtbij komen, zoals virussen. Misschien heb je er zelf ook al eens mee te maken gehad.
Spam
Je ontkomt er bijna niet aan: dagelijks versturen spambots miljoenen mailtjes met reclames voor viagra, medicijnen of geslachtsvergrotende operaties. Een e-mail is spam als die naar duizenden mensen tegelijk is verstuurd zonder dat de ontvanger daarvan op de hoogte is, met een commercieel doel.
Je kunt zulke ongewenste e-mail zelf voorkomen door je e-mailadres niet openbaar te maken op websites of fora. Ook kun je een speciaal e-mailadres aanmaken voor spam dat je alleen gebruikt om je aan te melden voor online services. Dit heet een alias. In spam-mails staat vaak een optie om je uit te schrijven voor deze e-mail: klik hier nooit op, want dan weet de spambot dat je e-mailadres actief gebruikt wordt. Een spamfilter zorgt ervoor dat spam je niet eens kan bereiken.
Hacking en cracking
Bij hackers stel je je al snel computernerds voor die wachtwoorden van ingewikkelde systemen weten te omzeilen. Maar hacking heeft niet alleen te maken met computerveiligheid. Hacken is het vinden van toepassingen die niet door de maker van het middel bedoeld zijn. Als je erachter komt dat er op je kopieerpasje een oneindig tegoed staat als je het even onder de strijkbout legt, ben je in feite ook aan het hacken.
Het binnendringen van de computersystemen van andere mensen of bedrijven heet cracking. Dit is strafbaar. Crackers zijn computer- en programmakrakers en computercriminelen die opzettelijk beveiligingen proberen te doorbreken.
Phishing
Phishing is een vorm van oplichting. Als jij persoonlijke informatie op internet zet, kunnen criminelen die gegevens gebruiken om jou te misleiden met e-mails en websites die van bekende en betrouwbare bedrijven lijken te zijn. In werkelijkheid gaat het om fraudeurs die op die manier je wachtwoorden proberen te achterhalen. Websites van banken worden regelmatig slachtoffer van phishing. De oplichters proberen zo creditcardnummers en pincodes te bemachtigen.
Virus
Virussen zijn er in alle soorten en maten. Een bekende soort is de trojan horse, die per mail of msn doorgestuurd kan worden. Ze kunnen ook verstopt zitten in programma’s die je downloadt. Het trojan horse zet de pc open voor andere gebruikers, waardoor je wachtwoorden kunnen worden gestolen, je computer kan crashen of gebruikt wordt voor spam. Wormvirussen kunnen zich zelfs installeren zonder dat je het weet. Een firewall en goede antivirussoftware kunnen dit voorkomen.
Grooming
Is degene met wie je zit te chatten wel echt een jongen van 14 uit Haarlem? Het kan ook een volwassene zijn die via een chatbox contact wil leggen met kinderen om ze seksueel te misbruiken. Zulke mensen doen zich voor als vrienden voordat ze rare vragen gaan stellen: of je je t-shirt uit wil doen voor de webcam bijvoorbeeld.
Zo word je geen slachtoffer van cybercrime:
- wees voorzichtig met het verspreiden van je e-mailadres of maak een alias aan
- wees voorzichtig met persoonlijke informatie waaruit te herleiden valt waar je woont
- gebruik een nickname
- ga niet chatten met mensen die je niet kent
- beveilig je computer met antivirussoftware, een firewall en een spamfilter
- plaats geen foto’s van jezelf of van andere mensen zonder hun toestemming