Bio-Bits Bovenbouw: Evolutie

Erfelijk of aangeleerd

Wat zit er vanaf de geboorte in en wat leren dieren in de loop van de tijd aan?

Zowel het uiterlijk als het gedrag van een dier berusten op een wisselwerking tussen de genetische aanleg en invloeden uit het milieu. Bij sommige gedragingen overheerst de erfelijkheid, terwijl andere gedragingen vrijwel helemaal aangeleerd zijn.

Het uiterlijk van een dier hangt vaak sterk af van het genotype. Dat is de erfelijke informatie in het DNA. We vinden het daarom gewoon dat een kuiken later een kip wordt. De invloed van het genotype op het gedrag ligt soms minder voor de hand. Het bleef lange tijd de vraag of het gedrag nu al of niet op erfelijke gronden kon berusten. Verschillende wetenschappers hebben hier onderzoek naar gedaan.

Big herkent zijn moeder

Big herkent zijn moeder

Aangeboren gedrag
Een onderzoeker broedde kippeneieren uit boven een fornuis. De uitgekomen kuikens kregen meteen een kapje over het hoofd, zodat ze hun omgeving niet konden zien. Na drie dagen ging het kapje er af. De kuikens pikten meteen naar voedsel zonder dat ze dit ooit eerder hadden gedaan. Het pikken naar voedsel is dus aangeboren.

Uit proeven bleek ook dat jonge zwaluwen niet hoeven te leren vliegen. Dit kunnen we al als hun vleugels sterk genoeg zijn. Ook biggen hebben aangeboren gedrag. Zij weten altijd de tepel van de moeder te vinden om te drinken.

Vogelzang
Naast aangeboren gedrag kunnen dieren ook zelf dingen leren. De onderzoeker Barrington verving een ei in het nest van een kneu, door het ei van een leeuwerik. De kneu broedde zowel de eigen eieren als het verwisselde ei uit. Toen de jonge leeuwerik volwassen was ging hij zingen. Barrington meende in de zang van deze leeuwerik het liedje van een kneu te horen. Het zingen werd volgens Barrington geleerd.