Bio-Bits Bovenbouw: Gedrag van dieren

Vak:
Biologie
Thema:
Gedrag
Onderwerp:
Samenleven

Inprenten en opvoeden

Eerste indrukken zijn erg belangrijk

Ervaringen uit de jeugd hebben invloed op het latere leven. Leerprocessen zorgen ervoor, dat een dier zich in zijn leefomgeving kan handhaven. Een dier, dat opgroeit in een evenwichtige samenleving leert, hoe het zich in een groep moet gedragen.

Als ganzen uit het ei komen lopen ze meteen achter de moeder aan. Ze slaan op dat moment een beeld van hun moeder op in hun geheugen. Hun leven lang blijft dit beeld van een vrouwtjesgans in hun geheugen geprent. Als het eerste wat ze voorbij zien komen geen gans maar een mens is, volgen ze die. Het beeld van een mens wordt in hun geheugen opgeslagen in plaats van het beeld van een gans.

aap als proefdier

Herkenningsproblemen
Op latere leeftijd krijgen mannetjes met een verkeerd beeld van een vrouwtjesgans moeilijkheden bij de partnerkeus. Ze baltsen tegen mensen in plaats van tegen vrouwtjesganzen. Een fout gelopen leerproces in de prille jeugd is hier de oorzaak van latere problemen.

Harlow
De Amerikaanse onderzoeker Harlow interesseerde zich voor de invloed van jeugdervaringen op het latere gedrag. Hij gebruikte resusapen als proefdieren. Hij bracht zijn apen afgezonderd van andere apen groot. Harlow gaf zijn aapjes alles wat ze, naar hij dacht, nodig hadden. Contact met de moeder of met andere apen hadden ze niet. Opgegroeide vrouwtjesapen wisten later niet hoe ze hun jongen moesten behandelen. Hieruit bleek dat verkeerde jeugdervaringen tot ernstige gedragafwijkingen op latere leeftijd leidden.

Namaakmoeder

Harlow ontdekte ook dat aapjes meer nodig hebben dan materiële zaken. Voedsel en een comfortabele ruimte waren niet voldoende om zich normaal te ontwikkelen. Bange aapjes kalmeerden als ze naar een namaakmoeder met een zachte bekleding konden vluchten. Het was niet nodig om er melk te drinken. Een zachte bekleding was al voldoende om de angst te overwinnen.

Sociaal gedrag
Het gedrag van een groep apen in de natuur laat het belang van een evenwichtige samenleving zien. Jonge dieren leren al spelend hoe ze zich tegen soortgenoten moeten gedragen. De moeder is steeds een veilig toevluchtsoord voor haar jong. De volwassen leden van de apengroep handhaven de orde in de groep. Als het moet corrigeren ze het gedrag van de jongere dieren.

Spelend leren

Apen spelen graag. Spelen is voor apen onmisbaar voor het aankweken van zelfvertrouwen. Al spelend leren ze de omgeving verkennen. Ze ontdekken nieuwe mogelijkheden, waardoor ze zich aan nieuwe situaties aan kunnen passen.