Een vluchteling is een asielzoeker van wie na onderzoek is vastgesteld dat hij ‘terecht’ om een verblijfsvergunning vraagt. Deze mensen kunnen niet worden teruggestuurd naar het land van herkomst. Erkende vluchtelingen hebben recht op opvang volgens het VN Vluchtelingenverdrag.
In het Verdrag van Genève is afgesproken dat alle vluchtelingen recht hebben op bescherming. Het was eigenlijk alleen bedoeld voor mensen die waren gevlucht tijdens en direct na de Tweede Wereldoorlog. Maar nu is het ook van toepassing op mensen die na die tijd hun land zijn ontvlucht.
Artikel 1 van het Verdrag van Genève
Een vluchteling is iemand die uit gegronde vrees voor vervolging wegens zijn ras, godsdienst, nationaliteit, het behoren tot een bepaalde sociale groep of zijn politieke overtuiging, zich bevindt buiten het land waarvan hij de nationaliteit bezit, en die de bescherming van dat land niet kan of, uit vrees voor vervolging, niet wil vragen.
Illegalen
Het kan gebeuren dat een asielzoeker geen toestemming krijgt om vluchteling te worden. De asielzoeker wordt dan het land uitgezet. Maar veel van hen willen dat niet en vluchten voordat de uitzettingsprocedure begint. Ergens in Nederland leven ze verder. Verborgen en zonder rechten. Er leven waarschijnlijk op deze manier 100.000 illegale mensen in Nederland.
Wachten
Het duurt in Nederland erg lang voordat vluchtelingen zekerheid hebben over hun toekomst in Nederland. En tijdens het wachten mogen mensen nog niet inburgeren. Er is immers een kans dat ze terug moeten naar het land waar ze vandaan kwamen. Dat betekent geen Nederlands leren en niet werken. Kinderen mogen natuurlijk wel naar school.
Voorrang voor groepen
Soms is het zo duidelijk dat mensen terecht hun land ontvluchten dat ze niet lang hoeven te wachten. Bij grote groepen vluchtelingen uit hetzelfde land wordt soms bepaald dat alle mensen uit dat land in Nederland mogen blijven. Er wordt dan niet naar ieder geval apart gekeken. Wel controleert de overheid of mensen in hun land van herkomst geen oorlogsmisdaden hebben gepleegd. Die mensen hebben geen recht op asiel.
Wie regelen dit allemaal?
Het beoordelen van asielaanvragen is in Nederland de taak van de Immigratie en Naturalisatie Dienst (IND). De opvang van asielzoekers wordt geregeld door het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA). Asielzoekers worden opgevangen in asielzoekerscentra. Er zijn in Nederland 48 van deze centra, verspreid over het hele land. Het COA zorgt op deze locaties ook voor onderwijs voor kinderen van asielzoekers en voor medische ondersteuning.
Illegalen
Het kan gebeuren dat een asielzoeker geen toestemming krijgt om vluchteling te worden. De asielzoeker wordt dan het land uitgezet. Maar veel asielzoekers willen dat niet en vluchten voordat de uitzettingsprocedure begint. Ergens in Nederland leven ze verder. Verborgen en zonder rechten. Er leven waarschijnlijk op deze manier 100.000 illegale mensen in Nederland.
Generaal pardon
In 2007 kondigde de Nederlandse regering een generaal pardon af. Mensen die al langer dan 6 jaar op een uitspraak van de IND moesten wachten, mochten in Nederland blijven. Sommige politieke partijen waren erg bang dat dit pardon ervoor zou zorgen dat veel meer vluchtelingen naar Nederland zouden komen, in de hoop hier te mogen blijven. In totaal hebben ruim 26.000 vluchtelingen een verblijfsvergunning gekregen dankzij het generaal pardon.
Naturalisatie
Als een vluchteling uiteindelijk Nederlander wil worden, dan kan dat. Hij of zij moet dan de Nederlandse nationaliteit aanvragen. Dat proces heet naturalisatie.
Om een Nederlands paspoort te krijgen moet men:
1. Vijf jaar in Nederland wonen of drie jaar met een Nederlander zijn getrouwd.
2. Een inburgeringexamen halen en de Nederlandse taal beheersen.
Nationale Naturalisatiedag
Ieder jaar op 15 december is het Nationale Naturalisatiedag. Mensen die genaturaliseerd zijn, ontvangen op deze dag tijdens een ceremonie het Nederlanderschap. Gemeenten zijn verplicht deze dag te organiseren. Ook voor de nieuwe Nederlanders is het verplicht om bij de ceremonie aanwezig te zijn.