Aflevering 9: Water
Kijkvragen

Bekijk eerst aflevering 9 en maak dan de volgende vragen:

Vraag 1
Wat is het verschil tussen 1 bronwater, 2 mineraalwater en 3 sodawater?

Antwoord: 1 & 2 komen uit diepe bronnen en bevat speciale mineralen. 3 is leidingwater waar soms gas mineralen aan zijn toegevoegd.

Vraag 2
Noem de drie bronnen waaruit drinkwater in Nederland wordt gewonnen.

Antwoord: Van oppervlaktewater, duinwater en grondwater.

Vraag 3
Waarom is al het water dat uit de kraan komt ‘oud’?

Antwoord: Er is nu evenveel water op aarde als toen de aarde werd gevormd. Dat komt door de eeuwige kringloop van het water: verdampen à condenseren in de wolkenà
regenen of sneeuwen à terugvloeien naar de zeeën à verdampen enzovoort

Vraag 4
Wat gebeurt er met het drinkwater in je lichaam?

Antwoord: Vloeibaar houden bloed; celvocht; afkoelen lichaam door verdampen zweet

Vraag 5
Welke zes stappen zijn er bij het zuiveren van het rioolwater? Licht de stappen kort toe.

Antwoord: 1 filteren van grof vuil; 2 bezinken van zand, slib en vet; 3 bacterieel schoonmaken en beluchten; 4 nabezinken van bacteriën; 5 zandfilter; 6 schoon water lozen in de sloot of rivier.

Vraag 6
Welke vijf manieren om op water te bezuinigen in de dance-club worden in het programma getoond?

Antwoord: 1 doorspoelen dameswc’s; 2 geen water voor doorspoelen herenwc’s;
3 doorzichtige leidingen en spoelbakken; 4 de spoelkraan niet steeds laten lopen; 5 niet bij alle bars de glazen spoelen.

Water & gezondheid
Te weinig drinken is niet gezond, een beetje te veel is ook niet erg. Maar wat gebeurt er als je veel te veel water drinkt? En hoeveel is dan te veel? Ontwerp een voorlichtingsfolder waarin je informatie geeft over het drinken van water.
Gebruik de informatie op onderstaande sites.

Te veel water is ongezond
Uitdroging
Water en drinken
Water en gezondheid

Beeldbankclip: Water

Waterzuivering
Je woont op een afgelegen boerderij en er is nog geen riolering bij jouw huis. Je wilt al het afvalwater niet zomaar in de sloot lozen. Je hebt het plan om zelf een soort rioolwaterzuiveringsinstallatie te bouwen. Ontwerp een installatie.

Aflevering 10: Beeldvorming
Kijkvragen

Bekijk eerst aflevering 10 en maak dan de volgende vragen:

Vraag 1
Hoe kunnen we voorwerpen zien? Maak de zinnen af.
Als licht op een voorwerp schijnt dan…
Als het licht daarna in je ogen komt dan…

Antwoord: Licht op een voorwerp wordt weerkaatst. Als het licht dan in je ogen komt, zie je het voorwerp.

Vraag 2a
Maak de zin kloppend, kies de juiste woorden.
Een holle spiegel vergroot/verkleint het beeld en maakt het zichtveld groter/kleiner.
Een bolle spiegel vergroot/verkleint het beeld en maakt het zichtveld groter/kleiner.

Antwoord: Een holle spiegel vergroot het beeld en maakt het zichtveld kleiner. Een bolle spiegel verkleint het beeld en maakt het zichtveld groter.

Vraag 2b
Welke spiegels, hol of bol, worden in winkels gebruikt om klanten in het oog te houden?

Antwoord: bolle spiegels

Vraag 3a
De plek waar de oogzenuw het oog verlaat heet ....
Verklaar de naam.

Antwoord: de blinde vlek. Daar liggen geen zintuigcellen en daar kun je dus niets mee zien.

Vraag 3b
De plek precies in het midden van je netvlies heet ...
Verklaar de naam.

Antwoord: de gele vlek. Daar liggen heel veel zintuigcellen en als het beeld daar op valt, kun je het juist heel goed zien.

Vraag 4a
Wat wordt er bij ooglasering gecorrigeerd?

Antwoord: er wordt een dun laagje van het hoornvlies afgehaald, hierdoor wordt de kromming (dus de lichtbreking) aangepast.

Vraag 4b
Waarom moet het oog na het laseren met water gespoeld worden?

Antwoord: er ontstaan brandwondjes in het oog. Het water koelt de brandwonden af en zorgt dat het hoornvlies zich sneller herstelt.

Vraag 5
Wat is het verschil tussen een ooglens, een televisiecameralens en de vloeibare lens?

Antwoord: Spiertjes maken de ooglens boller en platter. Een cameralens moet heen en weer geschoven om te focussen. Bij de vloeibare lens is vergelijkbaar met het oog, er wordt elektriciteit gebruikt om de lens boller en platter te maken.

Gezichtsbedrog
Download de bouwplaat van de draak en zet hem in elkaar. Dit is een mooi voorbeeld van gezichtsbedrog. Klik op ‘download’ in de tekst of bekijk de video. Kun je zelf een werkend model maken? Maak er een filmpje van en mail het naar eigenwijzer@teleacnot.nl, dan zetten wij hem op de site.

Geloof niet alles wat je ziet
In veel films worden door gebruik van ‘special effects’ dingen getoond die in werkelijkheid niet kunnen. In de tv-af levering zag je dat je iemand in een koffiekopje kan laten springen. Bedenk zelf een filmpje waarbij de kijker op het verkeerde been wordt gezet. Monteer het op de computer en upload het op de site.

Aflevering 11: Lucht
Kijkvragen

Bekijk eerst aflevering 11 en maak dan de volgende vragen:

Vraag 1a
Wat is fijnstof?

Antwoord: Heel kleine stofdeeltjes die ontstaan bij de verbranding van benzine en diesel.

Vraag 1b
Waarom is fijnstof slecht voor de gezondheid?

Antwoord: De stofdeeltjes komen in je longen. Dan ga je hoesten en kun je problemen krijgen met ademhalen.

Vraag 2a
Waarom kunnen levende wezens niet zonder lucht?

Antwoord: In lucht zit zuurstof, alles wat leeft heeft dit nodig om energie te krijgen.

Vraag 2b
Hoe halen zoogdieren zuurstof uit de lucht?

Antwoord: zoogdieren hebben longen.

Vraag 2c
Waarom nemen vissen de hele tijd hapjes water?

Antwoord: zo persen ze water langs hun kieuwen waar de zuurstof uit het water gehaald wordt.

Vraag 3
Waarom raakt de zuurstof in de lucht en het water niet op?

Antwoord: Groene planten produceren tijdens het fotosyntheseproces zuurstof. Een deel gebruiken ze zelf, de rest verlaat de plant.

Vraag 4
Hoe wordt lucht gebruikt om een onderzeeboot te laten stijgen en dalen?

Antwoord: Om te dalen laat de bemanning lucht uit en water in de ballasttanks lopen. De boot wordt zwaarder en daalt. Om te stijgen wordt lucht uit cilinders de ballasttanks ingepompt, het water wordt eruit geduwd. De boot wordt lichter en stijgt.

Vraag 5a
Wat gebeurt met lucht als het verwarmd wordt?

Antwoord: dan zet de lucht uit

Vraag 5b
Waarom moet je zuurstof meenemen wanneer je hoger dan drie kilometer gaat in een luchtballon?

Antwoord: Hoger dan drie kilometer is er te weinig zuurstof in de lucht om te kunnen overleven. Daarom moet je zuurstof meenemen.

Zuurstof

Vraag 1a
Leg uit hoe zuurstof in water komt.

Antwoord: Waterplanten maken zuurstof dat ze aan het water afgeven.

Vraag 1b
Leg uit waarom je toch niet alleen plastic planten maar ook een aantal echte planten in een aquarium moet zetten.

Antwoord: Als je alleen plastic planten in het aquarium hebt dan wordt er geen zuurstof gemaakt. De vissen gebruiken alle zuurstof op. Als de zuurstof op is stikken ze.

Waterpest is een zuurstofplant die veel gebruikt wordt door aquariumlief hebbers. In de aflevering liet Joël zien dat waterpest zuurstof maakt. Er zijn nog veel meer waterplanten, zoals glanzend fonteinkruid, gedoornd hoornblad, bronmos, aarvederkruid en waternaaldkruid. Maar leveren al die planten evenveel zuurstof? Bedenk een proef waarmee je kunt onderzoeken welke waterplanten het meeste zuurstof leveren.
Meer informatie over waterplanten vind je op onderstaande sites.

Aarvederkruid
Planten
Soortenbank

Heteluchtballon
Er zijn verschillende manieren om een heteluchtballon te maken. Ontwerp zelf een heteluchtballon en voer je ontwerp uit. Test de ballonnen: welke ballon stijgt het hoogst?
Welke ballon blijft het langst in de lucht? Maak er een digitaal verslag van.

Aflevering 12: Communicatie
Kijkvragen

Bekijk eerst aflevering 12 en maak dan de volgende vragen:

Vraag 1
Waarom hebben veel mannetjesdieren prachtige kleuren?

Antwoord: om indruk te maken op de vrouwtjes

Vraag 2
Waarom is ‘het schrift’ bedacht?

Antwoord: vanwege de handel en om verhalen te bewaren

Vraag 3
Leg uit wat de overeenkomst is tussen een computernetwerk (een lan) en het centraal zenuwstelsel (czs).

Antwoord: computers (zintuigen) zijn aangesloten via draden (zenuwen) op een centrale server (hersenen). De server verwerkt de binnengekomen signalen en geeft weer via draden de verwerkte signalen aan andere computers (spieren).

Vraag 4
Leg uit wat de wat de overeenkomst en het verschil is tussen een mobiele telefoon en een radio.

Antwoord: mobiele telefoon en radio ontvangen radiosignalen. Een gsm zendt ook straling uit.

Vraag 5
Leg uit hoe het komt dat telefoonmasten weten waar je telefoon is.

Antwoord: Er is een heel netwerk van ontvangers. Er is altijd een mast bereikbaar voor het signaal dat je telefoon uitzendt. Iedere telefoon heeft een code en de software in de mast herkent de code van je telefoon.

Vraag 6
Welke stoffen houden telefoonsignalen tegen? Kies uit steen, papier, plakband, staal, aluminiumfolie, textiel, plastic, lucht, hout.

Antwoord: alle metalen houden de straling/het signaal tegen, dus staal en aluminiumfolie

Geen bereik
Communicatie over grote afstanden gebeurt via radiostraling. Je hebt niet altijd bereik of ontvangst. Sommige materialen houden de straling tegen. In het programma onderzoekt Joël welke stoffen straling tegenhouden.

Onderzoek zelf welke materialen straling tegenhouden.

Is er een verschil tussen ontvangst bij radio en mobiele telefoon?
Maak een digitaal verslag van je onderzoek.