Met teksten en illustraties uit de strip Asterix en Obelix gaan we terug naar de tijd van de eerste Olympische Spelen.
Wedstrijdonderdelen
In 776 v. Chr. was er slechts één wedstrijdonderdeel en dat was de dromos. Bij dat hardlooponderdeel werd er 192,27 meter afgelegd, oftewel 600 keer de voet van Zeus. Deze afstand was éénmaal de lengte van het stadion. één voet was dus 32 cm. Met één wedstrijdonderdeel zouden de spelen snel voorbij zijn maar het ging destijds niet alleen om de sport. De spelen werden gehouden ten dienste van hun godsdienst en de godsdienstige ceremoniën namen dan ook een belangrijke, zoniet de belangrijkste plaats in.
In 724 v. Chr. kwam er een tweede wedstrijdonderdeel bij, de diaulos (384 meter, 2 maal de afstand van de dromos). In 720 v. Chr. kwam het derde hardlooponderdeel, de dolicos (4614 meter, 24 maal de dromos).
Pas in 708 v. Chr. kwam er een uitgebreid andersoortig wedstrijdonderdeel bij en dat was de pentatlon of vijfkamp. De vijfkamp bestond uit de volgende onderdelen: hardlopen, speerwerpen, discuswerpen, verspringen en worstelen.
Tenslotte kwam in 688 v. Chr. het boksen erbij, in 680 v.Chr. de wagenrennen en in 520 v.Chr. de hardloopwedstrijd in volle wapenuitrusting. In het Asterix album zien we helaas geen voorbeeld van de wagenrennen of paardenraces.
Wanneer het pankration, de mengvorm van worstelen, boksen en karate, erbij kwam is niet bekend. Op het plaatje zie je dat de deelnemer bokshandschoenen gebruikt. In het begin waren deze zacht en lieten de vingers onbedekt. Pas later, toen de Romeinen meer invloed op het verloop van de Spelen kregen, werden de zachte windsels vervangen door scherpe riemen. Het spel werd hierdoor veel ruwer. Fair play werd meer en meer verdrongen door spektakel.
In de loop der tijd voegden de organisatoren van de Spelen nieuwe onderdelen aan de Spelen toe of besloten andere niet meer door te laten gaan. De Romeinse Keizer Nero maakte het helemaal bont door een muziekwedstrijd af te dwingen (bron:Suetonius).
Het verloop van de Spelen
Officieel begon de volgende olympiade bij de eerstvolgende volle maan na midzomer. Als wij er vanuit gaan dat midzomer viel op 21 juli, de langste dag van het jaar, dan konden de Spelen ongeveer een maand later beginnen. De bronnen spreken meestal over de augustusmaand als maand van de Spelen. In het begin varieerde de duur van de Spelen van één tot drie dagen. Na de 5e eeuw v. Chr. werden dit vijf dagen.
Dag 1
De dag van de officiële opening van de Spelen. De ceremonie begon met de registratie van de atleten en de eed van de deelnemers en scheidsrechters. Bij het beeld van Zeus zweerden de atleten dat zij zich de afgelopen 10 maanden aan de verplichte trainingen hadden gehouden en zich zouden houden aan de regels van de Spelen. De scheidsrechters zweerden eerlijk te oordelen. De godsdienst speelde zeker in de begintijd een grote rol bij de Antieke Olympische Spelen. Er waren dan ook diverse processies, offerplechtigheden en dankzeggingen. De eerste competitie was tussen trompetters en bodes. De winnaars van deze wedstrijd mochten de namen van de winnaars van de spelen verkondigen en met trompetgeschal een nieuw evenement aankondigen.
Dag 2
Deze dag vonden de eerste sportwedstrijden plaats. Voor jongens (12 t/m 18) stond het volgende op het programma: hardlopen, worstelen, boksen en pankration.
Dag 3
Er vonden diverse paardenraces plaats, zowel met als zonder wagens. Daarnaast de pentatlon (vijfkamp met: discuswerpen, verspringen, speerwerpen, hardlopen en worstelen). De dag werd afgesloten met religieuze plechtigheden, met als hoogtepunt een processie. Het plaatje toont een hoogspringer, een in werkelijkheid niet bestaand onderdeel. Wel gebruikten verspringers de gewichtjes die de atleet in zijn handen heeft.
Dag 4
Ter ere van Zeus werden wel honderd ossen geslacht en symbolisch aan hem geofferd. Symbolisch, omdat men slechts wat beenderen verbrandde op het altaar. Het vlees bewaarde men voor de grote openbare maaltijd die 's avonds werd gehouden voor alle deelnemers, hoogwaardigheidsbekleders en toeschouwers. Tijdens dat banket was er ook gelegenheid om de door de vertegenwoordigers van de stadstaten meegebrachte geschenken te tonen aan het publiek. Des te groter de geschenken voor Zeus en andere goden, des te meer aanzien voor de stadstaat. Deze dag kwamen de volgende wedstrijdonderdelen aan de beurt: Hardlopen (dromos, diaulos en dolichos), worstelen, boksen, pankration en hardlopen met wapenuitrusting.
Dag 5
Dit was de dag van de officiële sluiting van de Spelen. Ook deze dag waren er diverse offerplechtigheden. Alle winnaars werden bij de tempel van Zeus geëerd door de oudste van de Hellanodikai. Hun naam en stad werd luid verkondigd. Tot slot werd een groots feest gehouden ter ere van de atleten.
De Winnaars
Sporters konden na winst eeuwige roem verwachten. In hun dorp of streek werden ze gezien als helden. Dit heldendom bracht met zich mee dat winnaars hun leven lang werden voorzien van allerlei giften. Een Olympisch winnaar kreeg als beloning voor zijn overwinning een olijftak van de heilige boom van Zeus. Bij het paardrijden kreeg niet de berijder van de wagens, maar de eigenaar van de paarden de overwinningstak. Zo kon het voorkomen dat een vrouw op de Spelen kon winnnen.
De Spartaanse Kunisca, dochter van Koning Archidamus, was de eerste vrouw die paarden fokte en de eerste die op de olympische Spelen zegevierde. (bron: Pausanias)
Als de Olympiër terugkeerde naar zijn stadstaat, dan stonden hem grootse beloningen te wachten. Hij kon bijvoorbeeld voor de rest van zijn leven op kosten van de stad eten, kreeg een grote geldbeloning en had een keuze uit de mooiste jonge vrouwen van de stad! Zoals in de Asterix strip een tweede of derde plaats kende men destijds niet.
Later kregen de winnaars ook prijzengeld en goederen. Meer en meer werd de religieuze en sportieve aard naar de achtergrond gedrongen. Beroepssporters kwamen tegen elkaar uit en zo gleden de Spelen af naar vermaak voor het volk waarbij corruptie hoogtij vierde.
Bron: http://www.asterix-obelix.nl/dutch/spelen.htm geschreven door Hans Selles
