Toch nog vijf uurtjes slaap meegepikt. Niet slecht. Ik kan heel goed tegen mezelf liegen als ik zo vroeg wakker moet worden, je merkt het.
Om zes uur springen Jurre en ik uit ons stapelbed en zoeken allebei een vrije douche op de gang (en waddayaknow: allemaal vrij op dit tijdstip!) om stomend heet wakker te worden, en dat werkt. Nog effectiever is de wandeling van het hotel naar de Universiteit: de frisse wind in je gezicht heeft het effect van 3 bakken koffie. En da’s maar goed ook, want in de studio is er nog geen echte koffie verkrijgbaar. Maikel Steur is namelijk de beste producer ter wereld, moet je weten. En dus heeft hij altijd een Senseo-apparaat mee op lokatie-uitzendingen. Zo ben je tijdens het harde werk nooit afhankelijk van anderen om een lekker bakkie pleur te krijgen: je zet er gewoon zelf eentje. Maar helaas: nog geen Senseo apparaat. Dat zit namelijk in één van de laatste twee kisten die nog niet in de studio zijn. Het goede nieuws is wel dat ze vannacht zijn aangekomen, maar na een heel korte nacht heeft Maikel heel begrijpelijk besloten ze pas na onze ochtendverbindingen op te halen.
On air
Die verplichtingen bestaan uit twee interviews: eentje met beeld voor Goedemorgen Nederland en eentje bij de ochtendshow van Giel. Het eerste verloopt wat chaotisch: de tv-studio zegt ons niet te horen en verschuift twee seconden voor on air het interview tot na het volgende item. Helaas is de presentatrice daar niet van op de hoogte: net nadat wij akkoord hebben gegeven op de verplaatsing hoor ik in mijn rechteroor “Goedemorgen Michiel”. Ah, we zijn dus toch on air. Een kort en voor mijn gevoel nauwelijks te volgen gesprek volgt en voor ik het weet is het weer voorbij.
Op naar Giel dan maar. Ondanks de vertraging tussen Hilversum en Longyearbyen verloopt dit gesprek wel prima. Als we klaar zijn gaan Maikel en Syb voor de tigste keer in drie dagen richting vliegveld om de twee resterende kisten op te halen en vertrekken Jurre en ik weer richting hotel voor ons ontbijt (Koffie! Koffie! Koffie!). Onderweg komen we Tijo tegen, die in de studio verder gaat met het monteren van de commercial voor tv.
IJsberen
Niet veel later worden we buiten verwacht, voor het eerste leerzame Climate Change College moment: op een wat meer afgelegen lokatie (voor een mooi plaatje met ongerepte natuur als achtergrond voor de meegekomen cameraploegen) krijgen we de kans te babbelen met Jon, die bezig is met het in kaart brengen en volgen van de ijsberenpopulatie op Spitsbergen. Hij vertelt me dat – hoewel de echt grote gevolgen nog moeten volgen – de ijsberen al duidelijk last hebben van de gevolgen van klimaatverandering. Het zeeijs – hun natuurlijke habitat – is langzaam maar zeker aan het verdwijnen en dat is vragen om problemen.
Baard
Minstens zo interessant is een kort gesprek met Andreas, onze lokale gids. Als ik hem vraag of hij nog wel merkt dat er ijs in zijn baard zit (want dat zit er) antwoordt hij: nee, want het is de normaalste zaak ter wereld. Hij moet echter wel opletten als hij met sneeuwscooter gaat want het wil nog wel eens voorkomen dat als hij het ijs niet verwijdert, de helm aan zijn baard blijft vastplakken.
Verradelijk
Terwijl we zo al snel een uur of twee a drie buiten staan, valt nog eens op hoe verraderlijk de kou hier kan zijn. Als het even windstil is en er geen wolk voor de zon hangt, is het heerlijk behaaglijk, maar bij een klein briesje is het al snel noodzaak diep in je sjaal en capuchon te duiken om te voorkomen dat je neus eraf valt. Geen kattepis!
Old school Hollands
Na de vraag- en antwoordsessie gaan we met z’n allen richting kantine van UNIS, voor de lunch. Vanwege alle vertraging die we hebben opgelopen met de vertraagde levering van de studio-apparatuur weten we nu al dat we vanmiddag nog zo druk zullen zijn met alles op orde krijgen voor de eerste live show, dat we geen avondeten kunnen nuttigen. We gaan dus voor een warme lunch: aardappels, ongedefinieerd vlees (misschien wel rendier of zeehond, wie weet) en rode kool. Hoe old school Hollands.
Veiligheidspresentatie
’s Middags nemen we de presentatie op van ons dagelijkse item voor het Journaal op 3; op de bekende problemen met een door de kou verlamde onderlip na verloopt het gesmeerd. Tijo kan zich de rest van de middag vermaken met het monteren van de geschoten beelden. Daar verwerkt hij ook wat snelle shots in van de veiligheidspresentatie die we ’s middags krijgen van gids Andreas. Hij vertelt onder andere dat de kans dat we ijsberen zien niet erg groot is. En da’s maar goed ook, want het zijn gevaarlijke beesten. Mocht het toch tot een ontmoeting komen dan moeten we proberen het beest te laten schrikken met veel lawaai, bijvoorbeeld door een geweerschot in de lucht. En daarom is het ook verplicht om buiten de bebouwde kom (moehaha) van Spitsbergen in je eentje te dolen. In groepsverband moet er ook altijd één persoon getraind zijn in het gebruik van een geweer en deze altijd bij zich dragen.
Wetten
Ook vertelt Andreas over typische Noorse wetgeving waar we rekening mee moeten houden. Het is verboden in het openbaar een fles alcohol in de hand te hebben (altijd om een tasje vragen in de winkel!) of te drinken, mogen dieren niet worden opgejaagd (rij altijd een blokje om met de sneeuwscooter als je een kudde rendieren tegenkomt) en zijn Noren ook nogal picky als het gaat om hun erfgoed. Alles – maar dan ook alles! – van voor 1946 dat je tegenkomt wordt gezien als nationaal erfgoed en mag niet worden verplaatst. Volgens de letter van de wet is het zelfs illegaal om naar een dokter te gaan als je in een roestige spijker van voor ’46 stapt en deze in je voet blijft zitten. We maken driftig aantekeningen en besluiten bijna om de hele week binnen te blijven.
Uitzending
Het is inmiddels na vieren en de tijd begint nu echt te dringen: om 19 uur moet de eerste rechtstreekse radio-uitzending gemaakt worden. Samen met Syb maak ik de montages van een paar reportages voor in het programma, Jurre maakt in overleg met Hilversum een draaiboek en Maikel is druk bezig met het in stelling brengen van de camera’s en belichting van de studio voor de uitgebreide videofeed.
Extra tests tussen Longyearbyen en Hilversum wijzen uit dat de verbinding nog steeds perfect is; ze staan er thuis over verbaasd hoe dichtbij iets dat zover is kan klinken.
Spanning
Zeven uur. De Coen en Sander show zit er op, het nieuws is bezig. De spanning stijgt. Het commercialblok. Sommige adverteerders hebben bewust rond deze uitzending zendtijd gekocht bij de STER om hun klimaatvriendelijke boodschap uit te dragen. Iedereen die de afgelopen maanden betrokken is geweest bij dit project spitst de oren, houdt de adem in. De eindpingel van het blok. Ik druk op de knop... en we zijn live. De stem van Edwin Diergaarde schalt door onze tijdelijke studio: “NU... Live vanaf de Noordpool...!”. De speciaal voor deze week gemaakte opener geeft ons allemaal kippevel. We zijn on air. We fucking did it: we maken radio vanaf de poolcirkel!
Via MSN hebben we contact met Maricha in Hilversum en ook zij geniet met volle teugen.
Dan, na 10 minuten, het MSN-geluidje. Maricha meldt dat er een korte dip van 2 seconden in het signaal zat: stilte. De euforie maakt plaats voor een voorzichtige glimlach. Een minuut later, weer 2 seconden weg. En iets later weer.
Dropouts
Koortsachtig wordt er gebeld met het verbindingencentrum, maar er is geen idee waar de dropouts door komen. En ze blijven komen. Niet lang en niet onoverkomelijk, maar wel verraderlijk onregelmatig.
Veel luisteraars vragen per SMS wat er aan de hand is dat de muziek telkens wegvalt. Ik leg uit op de radio dat een glasvezel onder een ijszee door wel eens last heeft van bevroren nulletjes en eentjes. Het draagt wel bij aan de sfeer van het spannende jongensboek, vinden sommigen. Het koortsachtige bellen gaat de hele avond door, maar de uitzending ook. We zetten ons over het onvermijdelijke heen en maken er een – al zeggen we het zelf – goede eerste uitzending van.
Heaven Still Cries
De uitzending loopt tot tien uur met nog een uur aanklooien op internet erachter aan. Buiten is het nog steeds licht als ik afsluit voor de luisteraars, met de plaat Heaven Still Cries van Sixteen Down. De tekst gaat één op één over het thema waar we hier voor naar toe zijn gekomen. Vorige week hebben we besloten elke uitzending af te sluiten met het nummer, waarmee het is gedoopt tot officiele soundtrack van Noordpool.FM.
and by the time,
the green is gone the air is thick,
the water's black and what can help us bring it back
and by the time,
the damage's done we think about the years to come and wonder
people ask why?
when I return in my own home
I often question the use of things that we all own,
I guess you will see that what we got,
we don't need can only lead 2 greed
people ask why,
heaven still cries
people ask why,
heaven still cries
De woorden van zanger Marco Hovius gaan – zonder dropouts – van Spitsbergen naar Holland terwijl we in de studio een high five geven voor de geslaagde show.
One down, four to go!
