Heb je een magneet ooit wel eens goed bekeken? Deze heeft twee polen. Omdat de aarde eigenlijk ook een grote magneet is, heeft deze er ook twee. Een magnetische noord- en zuidpool.
Het magnetische veld van de aarde wordt veroorzaakt door stromingen in de aardkern. De aarde heeft binnenin een vaste ijzerkern en daaromheen stroomt vloeibaar metaal. Omdat een deel van het vloeibare metaal elektrisch geladen is, veroorzaken die stromen een aardmagnetisch veld.
Steeds een ander punt
De magnetische noordpool van de aarde ligt niet altijd op hetzelfde punt als de geografische noordpool. En die ligging verschuift ook steeds. Het vloeibare metaal stroomt soms snel en soms langzamer. Dat heeft invloed op de het magnetische veld en de ligging van de noordpool. Op dit moment verschuift de magnetische noordpool heel snel.
Schommeling sterkte
Ook de magnetische sterkte van het aardmagnetisch veld schommelt. De afgelopen eeuw is de veldsterkte met 10 procent afgenomen. Door studie van oude, gemagnetiseerde basaltlagen hebben geologen ontdekt dat het aardse magnetische veld in het verleden regelmatig is omgepoold: de noord- en zuidpool wisselen daarbij van plaats.
Zo'n ompoling komt gemiddeld eens in de 300.000 jaar voor en duurt enkele honderden tot enkele duizenden jaren. Niemand weet of er op dit moment een nieuwe ompoling op komst is of dat het aardmagnetisch veld een beetje op en neer schommelt.
Poollicht
Poollicht
In de buurt van de magnetische polen van de aarde verschijnen soms glanzende bewegende gordijnen van licht. Dat is het poollicht. De zon stoot soms grote hoeveelheden geladen deeltjes uit. Die worden aangetrokken door de polen. Als de geladen deeltjes op gasdeeltjes in de dampkring stuiten, komt er gekleurd licht vanaf. Op de noordpool wordt het poollicht noorderlicht genoemd.