Macht en onmacht van de Tweede Kamer

Verschijnselen die de macht van parlementsleden verkleinen

Foto Tweede Kamer

Op het eerste gezicht lijkt de macht van de Tweede Kamer groot. Maar in de praktijk blijken de kamerleden echter ook beperkt te worden in hun mogelijkheden om hun taken goed uit te voeren.

De regeringspartijen sluiten een regeerakkoord waarin de afspraken vastgelegd worden voor de komende regeerperiode. Dat kan leiden tot ‘afspraak is afspraak’ waardoor de discussie en mogelijke wijzigingen in beleid beperkt worden. Bovendien is er nogal eens sprake van een overleg tussen de fractieleiders en de ministers over nieuw beleid, waardoor de ruimte voor een open debat verkleind is.

Afspraak is afspraak

De regeringspartijen steunen vaak de voorstellen van de regering omdat zij nu eenmaal een regeringspartij zijn en zeker als het gaat om een minister uit de eigen geledingen. De druk van een minister - en zeker de dreiging van aftreden - maakt dat de Tweede Kamer beleid slikt omdat de prijs van niet-instemmen te hoog is.

Problematiek en wetgeving

Wetgeving bestrijkt alle terreinen van de samenleving. De problemen en de oplossingen zijn vaak ingewikkeld en moeilijk te begrijpen. Dat geldt natuurlijk ook voor de wetgeving; deze 'moet' erg complex zijn. De minister heeft dankzij zijn grote ambtenarenapparaat een flinke informatieve voorsprong. Het takenpakket van de kamerleden is daardoor erg groot en ze kunnen moeilijk alle 'ins en outs' van de problematiek en wetgeving kennen. Het beoordelen hiervan is dus niet altijd goed mogelijk. Dat geldt zeker voor de kleine fracties.

Europese wetgeving

Het Nederlandse beleid doet er steeds minder toe: Europese wetgeving is steeds vaker bepalend voor het overheidsbeleid. Bovendien wordt er gewezen op de vergrote onmacht van de politiek in zijn algemeenheid. De maakbaarheid van de samenleving is waarschijnlijk minder groot dan mensen in de jaren '70 nog dachten. Dat geldt zeker voor de economie, waarin internationale ontwikkelingen in bedrijven en banken minder grip geven.