De vlaggen van de EU-lidstaten
Sinds de oprichting door de zes lidstaten van de EGKS (Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal) is het aantal deelnemende landen aan de Europese Unie gegroeid tot zeventwintig lidstaten.
Je kunt je misschien wel voorstellen dat het klaarmaken voor toetreding voor de Midden- en Oost-Europese landen een enorme uitdaging was. Sinds de Tweede Wereldoorlog stonden veel van deze landen onder invloed van de Sovjetunie: vrijheid van meningsuiting, democratie of een vrije markteconomie bestonden niet of werden gedwarsboomd.
Zwakke economie
Toen vervolgens de Sovjetunie in 1991 uit elkaar viel, bleven deze landen achter met een zwakke economie, grote armoede, criminaliteit en een sterk vervuild milieu. De Europese Unie hielp ze met financiële steun en de nodige hervormingen. Om duurzame vrede, stabiliteit en welvaart te bewerkstelligen, gaf de EU in 1997 het groene licht voor toetredingsonderhandelingen.
Midden- en Oost-Europese landen
In 2002 besloten de regeringsleiders en staatshoofden van de EU-lidstaten dat de acht Midden- en Oost-Europese landen, Malta en Cyprus klaar waren voor toetreding. Roemenië en Bulgarije, twee landen die in de jaren ‘90 ook een aanvraag voor het lidmaatschap hadden ingediend, moesten nog maar even wachten. Die twee landen hadden nog een te grote achterstand met het invoeren van de Europese wet- en regelgeving. In 2004 zijn de acht Midden- en Oost-Europese, Malta en Cyprus toegetreden tot de EU. In 2005 is met het toetredingsverdrag afgesproken dat Romenië en Bulgarije in 2007 toe konden treden wanneer ze tenminste alle achterstanden hadden weggewerkt. Deze twee landen hebben de achterstanden weggewerkt en zijn in januari 2007 toegetreden.
Turkije een toekomstige EU-lidstaat?
Turkije
Er zijn meer landen die lid willen worden. Turkije is bijvoorbeeld al sinds 1963 door een associatieverdrag verbonden met de Europese Unie. In 1987 vroeg het land het lidmaatschap aan. Met zijn 70 miljoen inwoners en islamitische cultuur zat niet ieder land van de EU hierop te wachten. Na vele jaren van wikken en wegen aan beide kanten zijn uiteindelijk in oktober 2005 de toetredingsonderhandelingen begonnen. De onderhandelingen kunnen tien tot vijftien jaar duren en hebben een open einde.
Kroatië
Ook de landen op de Balkan zouden graag lid willen worden. Het gebied werd begin jaren ‘90 verscheurd door een serie burgeroorlogen die vele mensen het leven kostte. In juni 2003, tijdens een Top in Thessaloniki verklaarden de EU-lidstaten dat de Balkanlanden deel uitmaken van de toekomst van de Europese Unie. Kroatië had al in februari van dat jaar een aanvraag ingediend. Het het land liet zien dat ze goed meewerkten met het Joegoslavië-tribunaal. Hierna zijn de toetredingsonderhandelingen ook voor Kroatië in oktober 2005 begonnen.
Macedonië, Servië, Montenegro en Albanië
De Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië kreeg eind 2005 de status van kandidaat-lidstaat. Albanië en de federatie Servië en Montenegro zitten voorlopig nog in de wachtkamer. Dit komt omdat ze nog niet aan alle Kopenhagen-criteria voldoen; maar ook deze landen werken hier hard aan. Ze zijn op dit moment allemaal mogelijke kandidaat-lidstaten.
Toekomstige EU-lidstaten
Bosnië-Herzegovina
Vanaf november 2005 zijn er met Bosnië-Herzegovina onderhandelingen over toetreding tot de EU. Uit deze onderhandelingen kwam naar voren dat ze op veel punten aanpassingen moeten maken. Onderwijs, het verbeteren van het milieu en politiehervorming zijn hier voorbeelden van. Het aanpassen van deze zaken is voor de samenwerking met de EU belang. Vanuit de EU is er een vertegenwoordiger aangesteld om de problemen in Bosnië-Herzegovina aan te pakken. Het is de bedoeling dat halverwege 2007 deze vertegenwoordiger zijn taak kan afsluiten. Op dit moment heeft Bosnië-Herzegovina de status van mogelijke kandidaat-lidstaat.
Kosovo
Vanaf 2005 heeft de Europese Commissie ook aangegeven zich in te willen zetten voor een goede Europese toekomst voor Kosovo. In januari 2006 keurde de Raad een overeenkomst op het gebied van burgers goed. Er hebben gesprekken plaatsgevonden om te kijken of Kosovo een mogelijke kandidaat-lidstaat kan worden.
Moldavië en Oekraïne
Ondertussen hebben de voormalige Sovjet-republieken Moldavië en Oekraïne ook aangegeven dat ook zij graag lid willen worden, maar zij hebben tot nu toe nog geen aanvraag ingediend. De Europese Unie vindt het zelf nog te vroeg om hierover te praten.
Het EU-vrijheidsbeeld
Toekomst van Europa
Sinds de uitbreiding in 2004 en met de toetreding van Roemenië en Bulgarije, woedt er in de Europese Unie een discussie over de grenzen van Europa: een blik op de kaart geeft geen eenvoudig antwoord. Welke landen horen bij Europa en welke niet? Blijft de EU nog wel bestuurbaar met 27 lidstaten?
De Europese Unie heeft op die eerste vraag nooit een duidelijk antwoord kunnen geven omdat ze altijd heeft gezegd open te staan voor Europese landen die aan de Kopenhagen-criteria kunnen voldoen. Het antwoord op de tweede vraag, de Europese Grondwet, kreeg een “nee” te horen in Nederland en Frankrijk. De 27 lidstaten van de Europese Unie moeten nu dus kijken hoe het verder moet met de uitbreiding. Afspraken en toezeggingen aan andere landen moeten worden nagekomen vinden ze, maar eerst moet er orde op zaken worden gesteld: de Europese Unie moet wel slagvaardig en bestuurbaar blijven met een groeiend aantal leden.