De 27 lidstaten van de EU (2007)
In de ‘Europese Grondwet’ zouden alle verdragen sinds het begin van de Europese Unie samengevoegd worden, zodat er één duidelijk document zou ontstaan. Maar omdat in Nederland en Frankrijk tegen het verdrag werd gestemd, werd het niet aangenomen.
In het grondwettelijk verdrag werden naast de bevoegdheden van de verschillende Europese instellingen, ook de rechten van de burgers vastgelegd. Daarom werd het ook wel een grondwet genoemd.
Inhoud Europese grondwet
De Europese grondwet bestond uit vier delen en beschreef hoe de Europese Unie zou kunnen werken.
Deel I
Hierin staan de kernpunten van het bestuur van de Unie beschreven:
- de grondrechten van EU-burgers,
- de werking van de Europese instellingen
- de verdeling van bevoegdheden en de financiën
Het Europese Handvest voor de grondrechten van de mens. Begrippen als waardigheid, vrijheid, gelijkheid, solidariteit, burgerschap en rechtspleging komen hier aan de orde.
Deel III
Dit deel beschrijft de gemeenschappelijke beleidsterreinen van de Unie, zoals het vrij verkeer van personen, douanesamenwerking of het milieu. Ook bevat dit deel algemene en slotbepalingen.
Het Europees Parlement
Referendum
De Europese regeringsleiders en het Europees Parlement zijn het in 2004 eens geworden zijn over de tekst van de Grondwet. Maar Europese burgers mochten voor de wet in gebruik zou worden genomen, er eerst hun mening over geven. Het referendum werd in Nederland op 1 juni 2005 gehouden. Het was het eerste nationale referendum ooit en de opkomst was behoorlijk hoog: 62,8%. Zeker als je dit vergelijkt met de opkomst voor de laatste Europese verkiezingen in Nederland: 39,3%.
61,6% van de Nederlanders stemde ‘nee’. Volgens opinieonderzoek van de Europese Commissie waren de voornaamste redenen om nee te stemmen:
- Gebrek aan informatie en de late start van de campagne
- Kritiek op de regering
- Angst voor het verlies van nationale soevereiniteit
- De hoge kosten van de EU
Verdrag van Lissabon
Na twee jaar rust werd er in 2007 werd er een nieuw verdrag gesloten. Het verdrag van Lissabon. In dit verdrag zijn een aantal dingen veranderd, die veel kritiek kregen in de Europese Grondwet. Zo hoeft Nederland, die vroeger een van de grootste betalers was, nu minder te betalen dan eerst. Ook komt er geen Europese minister voor buitenlandse zaken meer en is de Handvest van de Grondrechten uit het verdrag gehaald.
De meeste landen hebben dit nieuwe verdrag al geratificeerd. Een tegenvaller voor de Europese Unie is dat Ierland het verdrag in een referendum heeft verworpen. Maar toch houdt de Europese Unie hoop, want waarschijnlijk zal het land opnieuw stemmen over het verdrag.