Een asielzoeker is iemand die in eigen land vervolgd kan worden. Hij of zij roept dan de bescherming van een ander land in en vraagt daarmee asiel aan. Het land waar asiel wordt gevraagd moet nagaan of de asielzoeker valt onder het Vluchtelingenverdrag. Als een asielzoeker in ons land wordt erkend als vluchteling, staat het vast dat hij of zij vluchteling is. Of iemand voldoet aan de voorwaarden van het Vluchtelingenverdrag, beslist de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). Deze valt onder het Ministerie van Justitie.
Vluchtelingenverdrag
Het Verdrag betreffende de status van Vluchtelingen, het Vluchtelingenverdrag, is in 1951 opgesteld. In dat jaar heeft Nederland samen met ruim 100 landen het Vluchtelingenverdrag ondertekend. Inmiddels zijn er meer dan 150 landen bij aangesloten. Het is kort na de Tweede Wereldoorlog opgesteld en was oorspronkelijk bedoeld voor mensen die waren gevlucht als gevolg van de oorlogshandelingen. In 1967 werd het verdrag ook van toepassing op mensen die na de Tweede Wereldoorlog hun land zijn ontvlucht.
In het Vluchtelingenverdrag staat een beperkte definitie van wie vluchteling is. Personen die het geweld in een burgeroorlog ontvluchten, vallen daarom niet automatisch onder het Vluchtelingenverdrag. Bij zeer ernstig oorlogsgeweld of extreme algemene dictatuur wordt in Nederland vaak toch een asielvergunning verleend. De meeste Europese landen hebben soortgelijke vormen van 'aanvullende bescherming'.
Vreemdelingenwet 2000
In de Vreemdelingenwet 2000 worden de verschillende gronden op grond waarvan een asielaanvraag kan worden gehonoreerd nader omschreven. Deze zijn in volgorde van belangrijkheid:
1. iemand voldoet aan de voorwaarden van het Vluchtelingenverdrag
2. iemand loopt bij uitzetting risico op foltering, onmenselijke of vernederende behandeling of bestraffing
3. er zijn klemmende redenen van humanitaire aard, die verband houden met de redenen van vertrek uit eigen land (met name trauma’s vanwege eerdere vervolging)
4. de algehele situatie in het land van herkomst is te slecht (conflict of grootschalige mensenrechtenschendingen.
Harde cijfers
In de media en in de politiek wordt van alles gezegd en geschreven over asielzoekers en vluchtelingen. VluchtelingenWerk Nederland laat zien in de statistiek die hieronder staat dat in de afgelopen decennia het aantal asielaanvragen per jaar in 1994 nog ruim 50.000 bedroeg. Vervolgens zakte dat naar 20.000 en sinds 2001 is het afgenomen tot 10.000 à 15.000 per jaar.
Aantal asielaanvragen per jaar. Klik voor een vergroting.