‘De Publieke Omroep is van en voor iedereen’, aldus de website van de Nederlandse Publieke Omroep. Iedereen betaalt er via de belasting aan mee, dus iedereen moet zich herkennen in de programma’s die er gemaakt worden. De publieke omroepen hebben geen winstoogmerk. Maar de programma’s worden steeds commerciëler.
De Publieke Omroep begon als een verzuild orgaan en iedere Nederlander bekeek en beluisterde de programma’s die bij zijn zuil hoorden. Tegenwoordig lijken de programma’s van de Publieke Omroep steeds meer op die van de commerciële.
De eerste omroepen
Het eerste Nederlandse radioprogramma werd 6 november 1919 uitgezonden. Vanuit de woning van de de ingenieur die dit had bedacht. Vanaf 1923 begint ook de Nederlandsche Seintoestellen Fabriek uit te zenden en najaar 1924 richten protestantse gelovigen een eigen radio-omroep op, de NCRV. Dan volgen snel op elkaar de KRO, VARA en de VPRO.
Reglementen
Nu er zoveel omroepen zijn, komt de regering met een radioreglement. Omroeporganisaties krijgen alleen een uitzendvergunning als zij kunnen aantonen dat zij een eigen stroming in de maatschappij vertegenwoordigen. Dit is het begin van wat later de verzuiling is gaan heten. Politiek of kerkelijk van elkaar gescheiden groepen, zorgen voor hun eigen uitzendingen.
In 1951 ging de eerste officiële Nederlandse televisie-uitzending de lucht in. Er kwam een televisiebeschikking waarin werd geregeld dat er voor televisie-uitzendingen een zendmachtiging nodig was. Uitzendingen mochten de veiligheid van de Staat, de openbare orde en de goede zeden niet schaden. En reclame werd uit het omroepbestel geweerd.
Commercieel
De commerciële radiozender ‘Radio Veronica’ ging van start op 15 mei 1960 vanaf een schip dat buiten de territoriale wateren lag. Hierdoor was de Nederlandse wet niet van toepassing en dus ook niet het verbod op reclame. In juni 1964 werd de eerste commerciële televisie-uitzending van ‘TV-Noordzee’ uitgezonden vanaf het zogenaamde REM-eiland. Op grond van een speciale wet werden de commerciële omroepen in 1965 uit de ether gehaald, maar dit leidde wel tot de val van het kabinet. Het nieuwe kabinet kwam met de omroepwet, zoals wij die nog steeds kennen. Het doel van de nieuwe wet was drieledig:
- De positie van de bestaande omroepen werd gehandhaafd
- Nieuwe omroepen konden zich aanmelden
- Reclame mocht worden uitgezonden
Nauwelijks verschil tussen publiek en commercieel
Publieke en commerciële omroepen bestaan tegenwoordig gewoon naast elkaar. En meer nog: de Publieke Omroep onderscheidt zich in zijn programmering, vooral waar het prime time betreft, nog nauwelijks van de commerciële concurrenten. De vraag of een publieke omroep in een tijd waarin velen vooral kijken, luisteren en surfen naar aanbod dat wordt gerealiseerd door commerciële aanbieders, nog wel noodzakelijk is, wordt dan ook steeds luider gesteld. Immers de commerciële omroepen bedruipen zichzelf; de Publieke Omroep wordt betaald uit de belastinggelden en de reclame-inkomsten.