Thuis, op school, in de maatschappij, overal heb je te maken met regels waaraan je je moet houden. Denk aan geen mobieltjes in de klas, pet af tijdens het avondeten en niet te hard rijden met de auto.
Regels zijn bedoeld om problemen te voorkomen. Als een regel bepaald of iets wel of niet mag, hoeven mensen er geen ruzie over te maken.
Opstand
Vastgestelde regels komen voort uit de belangen van personen met macht. Het kan zijn dat zo’n persoon andere belangen heeft, dan mensen die niet in het bezit zijn van die macht. Personen zonder macht kunnen wel tegen vastgestelde regels in opstand komen. De volgende vragen kunnen dan gesteld worden:
* Wordt met een regel het beoogde wel bereikt?
* Gaat het zonder deze regel verkeerd?
* Moet er juist een regel bij komen?
* Is het nog steeds goed dat de regel er is?
Rechten en plichten
Doordat er regels bestaan heb je plichten, maar ook rechten. En regels kunnen mensen ook beschermen. De regel is bijvoorbeeld, dat je onder de 16 jaar geen
alcohol mag kopen en onder de 18 jaar alleen zwak alcoholische drank, dus geen sterke drank. Het is een verplichting aan winkeliers en horeca-uitbaters mensen onder die leeftijdsgrenzen het verstrekken van drank te weigeren. Maar als iemand dronken tegen jouw fiets aan rijdt, ongeacht zijn of haar leeftijd, dan heb jij het recht om die persoon
aan te geven.
Normen en waarden
Regels hebben alles te maken met normen en waarden. Waarden zijn opvattingen, die een groep mensen belangrijk vindt. Bij waarden kun je denken aan termen als 'rekening houden met elkaar' of 'respect hebben voor het eigendom van anderen'. Normen zijn regels die uit waarden voortkomen. Zo hoort bij de waarde 'rekening houden met elkaar' de norm (regel), dat je in de tram opstaat voor oudere mensen. Die regel staat nergens beschreven, maar is toch bij iedereen bekend. Bij de waarde 'respect hebben voor het eigendom van anderen', horen de formele, geschreven wetten, die diefstal of vernieling verbieden.
Verschillen
Regels, normen en waarden zijn niet altijd en overal hetzelfde. In het ene land moet iedereen links rijden om geen ongeluk te krijgen, in het andere land rechts. In de ene school mag je wel je pet op, in de andere school niet. In Nederland zijn ook regels vastgesteld, die voor iedereen gelden. Dat zijn de wetten van een land. De belangrijkste wet is de Grondwet. Hierin staan de belangrijkste rechten en plichten, die voor alle inwoners van Nederland gelden. Deze regels zijn vastgesteld door de regering, die bij het opstellen van wetten wordt gecontroleerd door de Tweede Kamer.
Dictator
In landen met een dictatuur mogen mensen hun regering niet kiezen en hebben dus geen invloed op de regelgeving. Slechts één persoon heeft het daar voor het zeggen, de dictator.