In 1917 werd Rusland communistisch. Communisten wilden de ideeën van Karl Marx in praktijk brengen. Wat waren die ideeën?
Karl Marx was een filosoof. Hij dacht veel na over wat er veranderd was door de komst van de fabrieken. Er was een groot verschil tussen arm en rijk. Tussen de arbeiders en de eigenaren van de fabrieken. Dat vond Marx oneerlijk.
Karl Marx
Karl Marx
Karl Marx vond dat de arbeiders de productiemiddelen, dus de fabrieken en machines, in handen moesten krijgen. Zo konden ze samen beslissingen nemen en de opbrengsten eerlijk verdelen onder de arbeiders. Marx dacht dat dit vanzelf zou gebeuren. De arbeiders zouden het zo slecht krijgen dat ze niets anders meer konden dan in opstand komen tegen de fabriekseigenaren. Ze zouden de fabrieken overnemen en er zou een samenleving ontstaan waarin geen ongelijkheid meer was.
Dictatuur van het proletariaat
Maar omdat niet alle arbeiders meteen met zijn allen een fabriek konden leiden, dacht Marx dat er een soort tussenfase moest komen. Een kleine groep arbeiders zou de leiding hebben en alles regelen voor de rest. Die fase noemde hij de dictatuur van het proletariaat. Hij schreef er een boek over: Het communistisch manifest.
Communisten
Er waren veel mensen die de ideeën van Marx heel goed vonden. Overal waren er kleine communistische partijen. Ook in Nederland. Maar deze partijen bleven klein en kregen geen macht. Pieter Jelles Troelstra van de SDAP zag in het Russische communisme een voorbeeld voor Nederland en probeerde in 1918 een socialistische revolutie te forceren, net als in Rusland. Maar het mislukte, en dankzij deze vergissing werd de partij van Troelstra tot 1935 uitgesloten van regeringsdeelname. In Rusland ging dat anders.
Communisme in Rusland
Aan het begin van de vorige eeuw waren in Rusland de tsaren aan de macht. Zij waren vreselijk rijk, terwijl de bevolking arm was en honger leed. De leider van de communisten in Rusland was Lenin. In 1917 gingen mensen de straat op om te protesteren tegen de tsaar. De communisten grepen de macht. De tsaar en zijn gezin werden vermoord.
Lenin
Vladimir Lenin
Lenin bracht volgens de theorie van Marx alle bedrijven in handen van de staat. Met een kleine groep medestanders greep hij de macht. Alle partijen behalve de communistische partij werden verboden. De dictatuur van het proletariaat was een feit. Maar Lenin zag dit niet als een tussenfase. Hij wilde de macht houden.
Stalin
Lenin overleed in 1924. Zijn opvolger werd Jozef Stalin. Onder Stalin werd Rusland een dictatuur. Stalin dwong miljoenen boeren te gaan werken op grote staatsboerderijen en staalbedrijven. De arbeiders hadden het niet beter dan voor de komst van de communisten. Ze moesten even hard werken. En er was honger en armoede. Iedereen die kritiek had op Stalin werd vermoord of weggevoerd naar werkkampen, de Goelag. Er kwamen miljoenen mensen om.
Leven in een communistisch land
Het leven in een communistisch land was moeilijk. Iedereen was wel gelijk, maar dat betekende in de praktijk dat iedereen ongeveer even arm was. De staat had de fabrieken in handen en bepaalde wat die moesten maken. Iedereen had dus dezelfde kleren en dezelfde schoenen. Er was maar één soort auto in één kleur. In een communistisch land was geen vrijheid. Kritiek op het systeem was verboden en gevaarlijk.
Propaganda
De regering gebruikte propaganda om het volk te laten denken dat het systeem superieur was en dat het land vooruit ging. De communistische ideologie werd verheerlijkt en feiten werden verdraaid, zodat de werkelijkheid mooier leek dan deze was.
Noord-Korea en Cuba
Op de hele wereld zijn er nu nog maar een paar landen communistisch: China, Noord-Korea en Cuba. Daar is het nog steeds zo dat de regering bepaalt wat goed is voor het volk. Je ziet er veel censuur en propaganda. In Cuba is Fidel Castro zelfs 50 jaar achter elkaar aan de macht geweest, totdat hij het stokje doorgaf aan zijn broer. Dat zou in een democratisch land nooit gebeuren.