Buitenhuizen

Rijke burgers ontvluchtten 's zomers de stad

Goudestein in Maarssen

Buitenhuis Goudestein in Maarssen ligt aan de Vecht

Het ging goed met Nederland in de 17e eeuw. Door de handel waren sommige burgers erg rijk geworden. Zij kochten massaal een buitenhuis, zodat ze in de zomer de stad even konden ontvluchten.

Deze buitenhuizen waren erg groot en stonden vaak in een rustig gebied, maar waren wel goed te bereiken vanuit de stad. Zo stonden er veel buitenhuizen langs de rivieren de Vecht en de Amstel. Dat had een reden, want de verhuizing was altijd een grote gebeurtenis. Tafels, stoelen en andere huisraad, alles moest mee. Om dit allemaal te kunnen verplaatsen moest de verhuizing bijna wel plaats vinden met een boot. Toch waren er ook in het Gooi en Kennemerland waren veel buitenverblijven te vinden.

Grote huizen

Buitenhuizen of buitenplaatsen zijn grote huizen die in opdracht van een rijke burger zijn gebouwd. Vaak begon een buitenhuis met een groot stuk grond. Hierop werd een boerderij gebouwd die verpacht werd, zodat er toch inkomsten waren voor de rijke burger. Aan de andere kant zorgde de pachter ook zo voor verse groenten en fruit. Deze pachters werkten vaak niet alleen op het land, zij ontpopten zich tot assistenten.

Inrichting

Trekschuit

Het verhuizen ging met een trekschuit

Naast de boerderij werd een groot landhuis gebouwd. Soms hadden deze huizen een herenkamer. Zo’n kamer werd door de rijke burger en zijn familie gebruikt voor ontspanning. Deze buitenhuizen werden door de aanwezigheid van de herenkamer een hofstede genoemd. Een ander belangrijk onderdeel van de buitenplaats was de tuin. Deze waren vaak erg groot, goed verzorgd en strak ingericht. Grote fonteinen, barokke standbeelden, oranjerieën met exotische planten en theekoepels vond je dan ook vaak terug in deze tuinen.

Functioneel

De rijke familie gebruikte het huis niet alleen als vakantieparadijs, de steden werden ook ’s zomers ontweken vanwege de stank, rotzooi en besmettelijke ziekten zoals de pest. De mannen moest ’s zomers wel vaak terug om dingen te regelen.

Tegenwoordig

Hofwijck Voorburg

Constantijn Huijgens woonde vroeger in Hoffwijck in Voorburg

In de achttiende eeuw ging het minder goed met de Nederlandse economie, maar toch hielden de rijkere families hun buitenhuis in eerste instantie aan. Het duurde niet lang, voordat veel van deze huizen leeg kwamen te staan. Tegenwoordig worden ze niet meer bewoond. Bedrijven gebruiken deze panden voor kantoorruimte, gemeenten vestigen hier hun gemeentehuis of ze worden verhuurd om er feesten in de vieren.

Goudestein in Maarssen is hier een voorbeeld van. Dit doet nu dienst als het gemeentehuis van Maarssen. Het landgoed Beeckestijn in Velsen is tegenwoordig van Natuurmonumenten en Hofwijck in Voorburg, het huis waar dichter Constantijn Huijgens woonde, is nu een museum. Ook ligt het NS-station Voorburg op het landgoed.