De Koude Oorlog was geen strijd waarbij legers tegen elkaar ten strijde trokken. De periode van 1945 tot 1989 wordt zo genoemd vanwege de constante dreiging tussen de grootste mogendheden van de wereld: de VS en de Sovjetunie.
Na de tweede Wereldoorlog kwamen de VS en de Sovjetunie als grootste overwinnaars uit de bus. Amerika had West-Europa bevrijd en geen schade in eigen land. Bovendien was er met de oorlogsindustrie veel verdiend aan de oorlog. De Sovjetunie stond er minder goed voor: bij het bevrijden van Oost-Europa waren miljoenen slachtoffers gevallen. Wel had de Sovjetunie zijn terrein uitgebreid met verschillende Oost-Europese landen: het grootste land ter wereld werd dus nog groter.
Kapitalisme en communisme
De VS en de Sovjetunie waren aan elkaar gewaagd. Maar beide landen hadden erg verschillende ideeën. De VS is kapitalistisch terwijl de Sovjetunie communistisch was. De communisten geloofden dat een kapitalistisch land vanzelf ten onder ging, omdat de arbeiders en de boeren in hun ogen werden uitgebuit. De communist wilde dat in ieder land er een opstand uitbrak tegen de rijken want in een communistisch land is alles van elkaar. Alles is van de regering en die probeert alle producten eerlijk te verdelen onder de bevolking.
West-Europa en het Marshall-plan
De landen in West-Europa, zoals Frankrijk, Nederland en België, waren door de Tweede Wereldoorlog erg verzwakt. De landen waren zwaar beschadigd door de oorlog en de handel was stil komen te liggen. Omdat er in deze landen armoede heerste, was Amerika bang dat er ook in West-Europa communisme zou ontstaan. Want arme en ontevreden mensen willen vaak dat alles eerlijk verdeeld wordt onder de gehele bevolking. Daarom zette Amerika het Marshall-plan op: Europa zou gesteund worden in de wederopbouw met geld en goederen.
Wapenwedloop
De Sovjetunie zag het Marshall-plan als een dreigement tegen het communisme. Het land was bang dat Amerika weer gebruik zou gaan maken van atoombommen, die in 1945 een eind hadden gemaakt aan de Tweede Wereldoorlog. Daarom zette de Sovjetunie spionnen in om in Amerika de technologie te ontdekken zodat de Sovjetunie ook atoombommen kon gaan maken. Amerika dekte zichzelf in door een verdrag te sluiten met Canada en West-Europa, in de vorm van de NAVO. Daarop sloot de Sovjetunie een verdrag met Oost-Europese landen: het Warschaupact. In 1962 kwam het tot een militair conflict tussen de Sovjetunie en Amerika. De Sovjetunie bouwde raketten op Cuba, waarop Amerika ging dreigen met een echte oorlog: de Cuba-crisis.
Strijd om de ruimte
De VS en de Sovjetunie vochten hun strijd ook in de ruimte uit. Vanaf 1957 waren de Amerikanen en de Russen bezig om met hun ruimteprogramma’s de ander net een stapje voor te zijn. De Amerikanen waren verrast toen in 1961 de Rus Joeri Gagarin als eerste mens in de ruimte was. Een jaar later lukte de Amerikanen dit ook. Ook kenden beide landen tegenslagen in de ruimte: door de experimenten zijn meerdere Russische en Amerikaanse astronauten omgekomen. Uiteindelijk stond op 16 juli 1969 de eerste Amerikaanse mens op de maan.
Einde van de Koude Oorlog
Toen in 1985 Michail Gorbatsjov aan de macht kwam in de Sovjetunie, veranderde de koers van het land. Met zijn glasnost en perestrojka maakte Gorbatsjov een eind aan de Koude Oorlog. Hij bracht openheid en hervormingen aan in het beleid van de Sovjetunie. Tegelijkertijd dolf hij hiermee ook het graf voor het communisme: het door armoede geteisterde Sovjetvolk werd mondiger en kwam in opstand tegen de armoede. Toch was Gorbatsjovs beleid niet helemaal mislukt: voor zijn inzet om de wapenwedloop te beëindigen kreeg hij in 1990 de Nobelprijs voor de Vrede.