Een kogge was het symbool van de Hanze. Hierop werden dure goederen vervoerd, zoals wijn en lakens.
De Hanze was een samenwerkingsverband van kooplieden en steden om de handel te beschermen tegen concurrenten. In eerste instantie ging het vooral om handel in de Oostzee, later deden ook steden bij de Noordzee mee.
De steden die meededen met de Hanze werden Hanzesteden genoemd. In Nederland waren dat onder andere Zwolle, Deventer, Zuthpen, Kampen en Groningen. Deze steden kregen bepaalde voordelen op andere handelaren. Handelaren mochten bijvoorbeeld op sommige stukken varen, terwijl anderen dat niet mochten. De Hanze kon ook een handelsembargo afkondigen, zodat bepaalde steden helemaal niet konden handelen. Uiteindelijk deden er ongeveer 200 steden mee.
Oorsprong van de Hanze
De handel in het Baltisch gebied (de Oostzee) lag in de dertiende eeuw vooral in handen van de Goten. Omdat de Duitsers ook wilden handelen werd de stad Lübeck gesticht. Deze stad lag op een perfecte plek aan de Oostzee. Veel Duitsers kwamen daardoor naar de stad. Er ontstond veel handelsactiviteit. De Goten zagen er wel brood in om te handelen met Lübeck, maar mochten dat pas als wanneer de Duitse handelaren toegang kregen tot de Oostzee. De Goten gingen akkoord en zorgden zonder dat ze het wisten voor hun eigen faillissement.
Gedurende de tijd ontstonden er steeds meer steden langs de Duitse Oostzeekust. Er kon namelijk veel geld verdiend worden aan de handel. Deze steden verenigden zich, zodat de Goten op een bepaald moment niets meer te vertellen hadden. Ze mochten op een bepaald moment zelfs niet meer naar de Noordzee varen. De verenigde steden eisten het monopolie op. De steden besloten nog meer samen te gaan werken. Ze zouden elkaar beschermen bij storm, kapers en vijandelijke oorlogsschepen. Dit was het begin van de Hanze. Afgevaardigden van de steden vergaderden regelmatig met elkaar. Dit werd de Hanzedag genoemd.
Samenwerking binnen de Hanze
Een overzicht van de Hanzesteden
De Hanze was onmisbaar omdat er op dat moment nog geen echte staten waren. De zee was een gevaarlijke plek, want de handelswaar kon zomaar door piraten gestolen worden. De belangrijkste doelen van de Hanze waren dan ook bescherming bieden en elkaar helpen. Naast zorgen voor een veilige reis, sloten de steden onderling verdragen. Om de marktstructuur te verbeteren werd bijvoorbeeld in elke Hanzestad dezelfde munteenheid ingevoerd. Daarvoor waren er overal verschillende munten. Ook konden alle burgemeesters de documenten van de Hanze lezen, omdat het taalgebruik op elkaar werd afgestemd (ook in verschillende landen). Hierdoor ontstond er een grote economische groei.
Geweld in de Hanze
Het lijkt alsof de Hanze een erg goede oplossing was om de handelaars te helpen, maar schijn bedriegt. De Hanze schuwde geweld niet. Zo werd er flink gevochten op zee om een bepaalde vaarroutes veilig te stellen. Ook werden er regelmatig staatsgrepen gepleegd om meer macht te kunnen krijgen. En samenwerking? Dat kwam er in het algemeen niet eens van. Veel handelaren handelden uit eigenbelang en volgden de beslissingen niet op die tijdens Hanzedagen werden gemaakt.