De DDR van 1956 tot 1961

De Berlijnse Muur

Steeds meer mensen ontvluchten de DDR (Deutsche Demokratische Republiek). Om de massale uittocht van haar burgers naar het westen te stoppen door het bouwen van 'De Muur' (1961). Hierdoor kunnen mensen van de een op de andere dag niet meer naar hun familie.

Op 22 januari 1956 treedt de DDR toe tot het Warschau-pact. Dit is een door de Sovjet-Unie geleid militair samenwerkingsverband tussen communistische landen. Korte tijd later volgt het 'Staatsvertrag' met de Sovjet-Unie, waarin de 'volledige soevereiniteit' van de DDR wordt erkend. De economische opbouw lukt niet erg. Langzaam neemt de onderdrukking weer toe.

De Muur
Mensen zien het niet meer zitten in de DDR en gaan verhuizen naar West-Duitsland. De DDR loopt gestaag leeg. Als gevolg hierop wordt uiteindelijk 'De Muur' gebouwd in Berlijn (13 augustus 1961). Het communistische Oost-Berlijn wordt van het westerse West-Berlijn gescheiden. Zo kunnen mensen niet makkelijk meer naar de BRD (West-Duitsland) vluchten. Om het falen van het communistische systeem te verhullen noemen de leiders van de DDR de muur steevast de 'antifascistische verdedigingswal'. Zo lijkt het alsof de muur de bevolking moet beschermen tegen invloeden van buitenaf. Deze term klinkt natuurlijk beter dan 'muur om te voorkomen dat mensen het land uit vluchten'.

De Berlijnse Muur in 1989.

Symbool van onvrijheid
Die Mauer en de totale afsluiting van de gehele Duits-Duitse grens, met prikkeldraad, mijnenvelden en intensieve patrouilles van het verste noorden tot het uiterste zuiden, hebben het gewenste effect: de leegloop van de DDR komt tot stilstand. De morele effecten zijn echter vernietigend. Families worden uiteengerukt, mensen proberen in wanhoop over de grens te komen, profiteurs verdienen geld met mensensmokkel - kortom: de Duits-Duitse grens wordt algemeen het symbool voor onvrijheid en onderdrukking.

Families gescheiden

Veel gezinnen worden van de ene op de andere dag uit elkaar gerukt. Het enige dat overblijft, is naar elkaar zwaaien vanuit de afzonderlijke delen van de stad. Heel wat mensen hebben vertwijfeld getracht over de Muur te komen. Soms met succes, maar meestal helaas niet. Familieleden uit West- en Oost-Duitsland konden elkaar nog wel ontmoeten in bijvoorbeeld Hongarije aan het Balatonmeer. Via datzelfde Hongarije of ook Bulgarije probeerden na de bouw van de Muur Oostduitsers vaak ook naar Oostenrijk of Turkije te komen en zo in het zgn. 'Vrije Westen' te belanden – alweer: met wisselend succes. Werd je gepakt, dan moest je rekenen op een flinke gevangenisstraf wegens Republikflucht.

Beperkt reizen

De machthebbers van de DDR hebben tot aan de val van de Muur in 1989 het reisverkeer tussen West- en Oost-Duitsland en tussen West- en Oost-Berlijn sterk belemmerd. Wel was het voor West-Berlijners soms beperkt mogelijk familieleden in Oost-Berlijn te bezoeken, met name na de ondertekening van de zogenaamd Ostverträge in 1972.