De DDR van 1945 tot 1956

Begin van een communistische staat

Vroeger bestond Duitsland uit twee landen: de BRD (Bondsrepubliek Duitsland, West-Duitsland) en de DDR (Duitse Democratische Republiek, Oost-Duitsland). De landen ontstonden in 1949, toen Duitsland na de Tweede Wereldoorlog werd verdeeld onder de Russen en de westerse geallieerden.

Het is bijna logisch dat het communistische Rusland Oost-Duitsland zou proberen om te vormen naar een communistisch maatschappijmodel. Toch gebeurde dat niet direct. Maar met de Russen zijn ook Walter Ulbricht en Wilhelm Pieck, de leiders van de voormalige communistische partij van het Duitsland, teruggekeerd. Zij blazen nieuw leven in deze partij.

Opstand tegen communisten in Duitsland

Opstand tegen communisten in Duitsland

Gedwongen fusie
Kort na het einde van de Tweede Wereldoorlog breekt de 'Koude Oorlog' uit. In een wapenwedloop proberen Amerika en Rusland elkaar qua bewapening de baas te zijn. Omdat Oost- en West-Duitsland verdeeld zijn onder deze twee partijen, verscherpt dat de verhoudingen binnen de twee Duitslanden. De Russen besluiten hierop dat de oostelijke socialisten van de SPD (de grootste partij in Oost-Duitsland op dat moment) moeten fuseren met de communistische partij (de KPD). De nieuwe partij krijgt de naam Sozialistische Einheits-Partei Deutschlands (SED) en heeft al spoedig de belangrijkste sleutelposities in het bestuur.

Volksdemocratie
De volgende stap verrast dan ook niemand: het uitroepen van de 'Volksdemocratie' volgens Russisch model. Er wordt spoedig een begin gemaakt met onteigeningen van grond, fabrieken en productiemiddelen. In een communistische samenleving is bezit namelijk niet van de mensen, maar van de staat. Zo zorgt de staat ervoor dat iedereen evenveel heeft en er geen grote verschillen ontstaan tussen arm en rijk. En hoewel het lijkt dat er in de politiek ook ruimte is voor andere partijen, begint tevens het bespioneren en de vervolging van politieke tegenstanders.

1949: Oprichting DDR
Op 7 oktober 1949 wordt de DDR opgericht. Wilhelm Pieck is het staatshoofd en Walter Ulbricht de secretaris-generaal van de communistische partij SED (en daarmee de werkelijke machthebber). Tot 1952 bevindt zich de nieuwe staat in een overgangsfase. SED-officials nestelen zich in alle belangrijke posities en in 1952 wordt tenslotte de 'arbeiders- en boerenstaat op Duitse bodem' afgekondigd. Deze blijft tot 1971 ononderbroken onder leiding van Walter Ulbricht.

Protest
De snelle overgang naar het communistische systeem wordt niet gewaardeerd door de bevolking. Op 17 juni 1953 is er een korte, hevige opstand in Oost-Berlijn en andere grote Oost-Duitse steden. Deze opstand wordt snel en bloedig neergeslagen door in de DDR gestationeerde Sovjet-troepen. Het westen reageert met diepe verontwaardiging. In West-Duitsland wordt de 17e juni uitgeroepen tot een officiële jaarlijkse gedenkdag, de Dag van de Duitse Eenheid. Toch heeft de opstand ook in de DDR effect: de geschrokken regering verscherpt het communistische regime niet verder en laat uiteindelijk de teugels zelfs iets vieren.