Van Lady Gaga tot Robbie Williams: ook al klinken popartiesten nog zo verschillend, ze gebruiken bijna allemaal dezelfde formule om hun liedjes de opbouw te geven die aanslaat bij het publiek.
Een nieuw liedje in de top-40 kun je meestal na een paar keer luisteren al meezingen. Dat komt omdat we gewend zijn aan de manier waarop die liedjes in elkaar zitten. Daardoor hoeven we bijna niet na te denken bij een liedje, we hoeven alleen de woorden te onthouden.
Opbouw van songteksten
Hedendaagse popsongs bestaan uit verschillende onderdelen die zich van elkaar onderscheiden door tekst en muzikale opbouw.
- Intro: het begin van een liedje, meestal alleen instrumentaal (geen zang). Het intro komt nergens anders in het liedje terug.
- Couplet: terugkerende strofe met steeds verschillende tekst.
- Prechorus: inleiding van het refrein. Komt niet in elke popsong voor. Wordt alleen gebruikt tussen couplet en refrein, maar gebruikt andere akkoorden en ritmes.
- Refrein: terugkerende strofe met telkens dezelfde tekst. Vaak komt in het refrein de titel van het liedje terug. Het refrein is het meest herkenbare en meezingbare deel van het lied.
- Bridge: afwijkend van de rest van het nummer, komt eenmalig voor tussen couplet en refrein. Kan instrumentaal of gezongen zijn.
- Interlude (tussenstuk): instrumentaal tussenstuk in een popsong, meestal gebaseerd op intro, couplet of refrein.
- Solo: solo van een bepaald instrument.
- Outro (slot of coda): er wordt naar het einde toe gezongen. Het tempo wordt langzamer of er wordt gebruik gemaakt van een fade out, de muziek sterft langzaam weg terwijl er wel wordt doorgespeeld.
Een songtekst schrijven
Songteksten ontstaan meestal uit bepaalde emoties. Ben je superblij met de wereld of juist een tikje depressief? Daaruit kunnen mooie teksten ontstaan. Je moet zelf uitzoeken wat voor jou werkt: ga je ervoor zitten met een schrijfblok of laat je de inspiratie spontaan naar boven borrelen? Heb je een instrument waarmee je tekst meteen een melodie kunt geven? Als je bij het schrijven bovenstaand schema aanhoudt heb je in elk geval al een basis voor jouw tekst.
Nobelprijs voor de literatuur
Sommige songteksten zijn zo mooi, dat de schrijvers ervan de Nobelprijs voor de literatuur zouden moeten krijgen. Althans, dat vinden sommige mensen. Maar critici vinden dat songteksten een vorm van populaire cultuur zijn die onverenigbaar zijn met de 'hoge cultuur' van literaire teksten. Daar zou je tegenin kunnen brengen dat sommige songteksten een vorm van poëzie zijn. En soms snijden ze een maatschappelijk onderwerp aan waardoor een liedje erg belangrijk wordt. Is dat geen Nobelprijs waard?
Mama Appelsap of Mondegreens
‘Ik zat alleen in een vuile kameel’. Wat is dat nou weer voor songtekst? Toch is dit wat veel mensen verstaan als eerste zin in het nummer ‘Down under’ van Men at work. Liedjes waarin je een heel andere tekst kunt horen dan de daadwerkelijke tekst worden ook wel Mama Appelsap-liedjes genoemd. Ze zijn legendarisch geworden op 3FM, waar luisteraars hun Mama Appelsap-gevallen konden doorgeven aan dj Timur Perlin.
Nederlandstalige liedjes die verwarring scheppen over de tekst worden ook wel ‘mondegreens’ genoemd. Het Genootschap Onze Taal heeft er een hele website aan gewijd. Een bekende mondegreen is bijvoorbeeld ‘pinnen’ in plaats van ‘binnen’ van het gelijknamige nummer van Marco Borsato.

