Doorsnede van het menselijk hoofd met hersenen en neus- en mondholte
Je neemt voortdurend informatie op. Om telkens op de juiste manier reageren, heb je je hersenen. Zij verwerken de opgenomen informatie en sturen je lichaam aan.
Mensen en dieren hebben zintuigen, waarmee ze prikkels uit de omgeving opvangen. Deze prikkels gaan naar de hersenen. Zij verwerken de signalen en regelen de bewegingen. Om dit te kunnen doen, moet je al je zintuigen (bijvoorbeeld gezicht, reuk, smaak, gehoor en tast) de hele dag door gebruiken. Hieronder lees je hoe de zintuigen globaal werken.
Huid
Ingezoomd om de menselijke huid
Je huid is het grootste orgaan van het menselijk lichaam. In de huid zitten allerlei zintuigen, zoals pijn-, druk-, tast- en temperatuurzintuigen. Deze zintuigen zijn erg belangrijk. Want als je geen pijn voelt, verbrant je heel gemakkelijk je vingers. Juist doordat iets heet is, wordt je door je pijnzintuigen gewaarschuwd. Je kunt dan meteen actie ondernemen en iets weer loslaten.
Neus
Met je neus ruik je. Dit komt omdat in je neus het reukzintuig zit. De zintuigcellen die je hiervoor nodig hebt, zitten in de linker- en rechter neusholte aan beide kanten van het neustussenschot. Deze cellen worden geprikkeld door geurstoffen die je neus binnen komen. Deze informatie wordt doorgegeven aan je hersenen en je weet wat je ruikt.
Tong
Op je tong zitten smaakpapillen. Hiermee kun je vier smaken onderscheiden: zoet, zout, zuur en bitter. Hiermee kun je een smaak samenstellen die door het smaakzintuig aan je hersenen wordt doorgegeven.
Oor
Je kunt je oor verdelen in drie gedeelten: het uitwendig oor, het middenoor en het inwendig oor. Elk deel heeft zijn eigen taak tijdens het gehoorproces. Het uitwendige oor, de oorschelp en de gehoorgang, zorgen ervoor dat het geluid opgevangen wordt. Hierna gaat het de gehoorgang door en botst het tegen het trommelvlies. Dit trommelvlies geeft de trillingen door aan de gehoorbeentjes: hamer en aambeeld. Het middenoor versterkt het geluid. Hierdoor wordt de stijgbeugel geactiveerd. Deze laat de vloeistof in het slakkenhuis trillen. Hierdoor nemen je zintuigcellen in je oor de trillingen waar. Zij geven het via de gehoorzenuw door aan je hersenen.
Reuk bij dieren
Voor veel dieren is het reukzintuig belangrijk. Dit kan op verschillende manieren:
- Een hond ruikt beter dan een mens door een groter reukslijmvlies.
- Sommige dieren maken gebruik van een geur om zich te beschermen.
- Bij veel dieren geven de mannetjes of vrouwtjes een geurstof af waarmee ze elkaar kunnen vinden.
- Dieren gebruiken geuren om hun territorium af te palen.
- Mannetjesdieren ruiken wanneer vrouwtjes kunnen paren.
- Vogels en vissen die trekken, worden geholpen door hun reukzintuig om zich te oriënteren.
- Sommige dieren hebben een apart reukzintuig. Het ligt niet in de neusholte. Bij waterdieren is de mondholte gescheiden van de neusholte.