Rijkswaterstaat is verantwoordelijk voor snelwegen in Nederland.
Soms lijkt het wel of heel Nederland is volgebouwd met huizen, bedrijven, wegen, spoorlijnen en meer. Vaak is er maar net genoeg ruimte om alles kwijt te kunnen. Wie mag waar bouwen? En wie bepaalt dat?
Natuurlijk mag niet iedereen zomaar alles overal bouwen. Dan zou het al snel een puinhoop worden. Vieze, luidruchtige bedrijven zouden in woonwijken staan. Snelwegen zouden dwars door natuurgebieden worden aangelegd. Er is planning nodig. Het plannen van bebouwing en functies heet ruimtelijke ordening.
Belangen
Bestemmingsplan voor een stadsuitbreiding bij Nijmegen.
Verschillende groepen willen verschillende dingen. Vaak gaan die niet goed samen. Daarom gaat ruimtelijke ordening vaak over het afwegen van belangen. Bijvoorbeeld: een natuurorganisatie wil de natuur beschermen op een plaats waar een bedrijf wil uitbreiden. Of de regering wil een spoorlijn aanleggen vlak langs een plaats waar mensen wonen.
Wie bepaalt wat?
Ruimtelijke ordening is een ingewikkeld proces. De regering, de provincie en de gemeente hebben er allemaal wat over te zeggen. Dat staat allemaal in de Wet ruimtelijke ordening (Wro).
- De regering (het rijk) maakt een structuurvisie. In dit plan staat waar het groen moet blijven en waar bebouwing mag komen. In het plan staat niet welke bebouwing ergens komt.
- De provincie maakt ook een structuurvisie. In deze structuurvisie staat nauwkeuriger waar steden en dorpen mogen groeien. Ook bedrijventerreinen, landbouwgebieden, natuurgebieden en recreatiegebieden staan in het streekplan. De structuurvisie van de provincie moet natuurlijk wel kloppen met de structuurvisie van de regering.
- De gemeente maakt een bestemmingsplan. Hierin staat heel nauwkeurig welke functies waar komen. De gemeente plant welk type bedrijven op een bedrijventerrein mogen komen, waar winkels en waar huizen komen.
Andere organisaties
Er zijn nog meer organisaties die zich met ruimtelijke ordening bezighouden. Deze moeten allemaal met het rijk, de provincies en de gemeenten overleggen. Hun plannen moeten in de structuurvisies en bestemmingsplannen terecht komen. Belangrijke organisaties zijn:
- Rijkswaterstaat bouwt dijken en duinen om Nederland tegen overstromingen te beschermen. Rijkswaterstaat is ook verantwoordelijk voor alle snelwegen en andere rijkswegen.
- Projectontwikkelaars zijn bedrijven die voor de gemeente woonwijken, bedrijventerreinen of andere zaken bouwen en beheren. Ze laten architecten hele wijken ontwerpen. Daarna laten ze bouwbedrijven alles bouwen. Tot slot proberen ze de panden te verhuren of te verkopen.
- Waterschappen beheren de waterstanden in polders. Ze leggen daarvoor soms ook dijken en kanalen aan. Verder zorgen waterschappen voor de kwaliteit van het water in plassen en meren.
- Staatsbosbeheer en natuurmonumenten beheren grote natuurgebieden door heel Nederland. Staatsbosbeheer is van de Nederlandse overheid. Natuurmonumenten is een zelfstandige vereniging.
- Grote bedrijven hebben veel invloed op de ruimtelijke ordening. Ze bouwen zelf productiehallen, opslaghallen, parkeerplaatsen, winkels, enzovoort.