Kaarten vroeger en nu

Van militair geheim tot massaproduct

Voor een wegenkaart of plattegrond loop je nu even de VVV of ANWB-winkel binnen. Of je kijkt even op internet. Maar vroeger hadden ze niet de middelen van nu om kaarten te maken en te verspreiden. Daarom waren ze erg zeldzaam en kostbaar.

De kaart van Ptolemaeus

In de 2e eeuw maakte de Griek Ptolemaeus een kaart van de wereld. ‘De wereld’ was toen Europa, Azië en Afrika, want andere gebieden waren nog niet ontdekt. Ontdekkingsreizigers en handelaren gebruikten deze kaart tot ver in de 15e eeuw!

15e eeuwse weergave van de kaart van Ptolemaeus

15e eeuwse weergave van de kaart van Ptolemaeus

Militair geheim

In de 16e eeuw worden er nieuwe kaartenboeken gemaakt. Ontdekkingsreizigers tekenen de kaarten van de nieuwe werelddelen. Dat proberen ze heel nauwkeurig te doen, maar het is lastig om de afstanden op zee precies te meten. Van veel gebieden tekenen de ontdekkingsreizigers alleen de kustlijnen. Ze gaan niet het land in. Als een kaartenmaker niet wist wat hij op een stuk van de kaart moest tekenen, tekende hij gewoon een plaatje.

De kaarten waren heel belangrijk om weer nieuwe ontdekkingen te doen. Daarom waren kaarten militair geheim. Spionnen van andere landen probeerden ze te stelen. Nederland, Portugal en Italië hadden de beste kaartenmakers.

Wereldkaart uit ongeveer 1570 – Abraham Otelius

Wereldkaart uit ongeveer 1570 – Abraham Otelius

Camera aan een vlieger

In de 19e eeuw wordt de fotocamera ontwikkeld. Steeds meer kaartenmakers experimenteren met luchtfoto’s. Ze hangen een camera aan een vlieger, nemen hem mee in een luchtballon of nog later in een vliegtuig. Door luchtfoto’s en later satellietfoto’s worden kaarten steeds nauwkeuriger, gewoner en goedkoper.