Schooltv Beeldbank

Het einde van de Gouden Eeuw

Ook in de Gouden Eeuw werd bezuinigd

De Gouden Eeuw leek wel een sprookje, maar na het rampjaar 1672 volgt een economische neergang en is de Gouden Eeuw over haar hoogtepunt heen.

Voor:
VO, klas 4 - VO, klas 6
Lengte:
4:09 minuten
Online tot:
Onbeperkt
Vakgebied:
VO: Nederlands > Literatuur > Literatuurgeschiedenis
Waardering:
205 beoordelingen - 16596 keer bekeken
URL
?
?

Wat is dit?

Dit is een link naar de pagina waar deze clip op staat. Deze kan je kopiëren en in een presentatie, digitale les of website plaatsen.

EMBED
?
?

Wat is dit?

Dit is een stukje code waarmee je de speler met clip in een webpagina kan opnemen. Copieer de code en plak het exact zo in de HTML-code van de pagina.

POPUP
?
?

Wat is dit?

Deze link is om de clip in een pop-up te tonen, een kleiner venster boven je pagina. Handig als je de clip niet in de pagina wilt zetten met EMBED.

Dossiers

Letterlijke tekst uit de clip

In de jaren na de Vrede van Munster stond aan het hoofd van de republiek der Nederlanden een man die zelf ook wel gedichten schreef en zelfs een toneelstuk had gemaakt: raadpensionaris Johan de Witt. Hij was een knap rekenaar en een rasbestuurder, een wat flamboyantere uitvoering van de eenvoudige Johan van Oldenbarnevelt. Net als hij had De Witt een goed oog voor de Nederlandse en Amsterdamse handelsbelangen. De Fransen en met name de Engelsen keken met jaloezie naar de rijke Hollanders. Ze zonnen op manieren om ze een toontje lager te laten zingen, zo nodig met militaire middelen. Met hulp van de bij leven al legendarische zee-admiraal Michiel de Ruyter wist De Republiek zijn vijanden nog lange tijd van zich af te houden. Omstreeks 1670 begon duidelijk te worden dat er een grote aanval op handen was. Het landleger was door voortdurende bezuinigingen nauwelijks nog tot weerwerk in staat. De vestingssteden waren nauwelijks bemand. Op 22 mei 1672 kwam de grote invasie van het Franse leger over land. Het is op deze dag dat de Gouden Eeuw van het ene moment op het andere voorbij ging. Binnen de kortste keren stonden het Franse leger voorbij Utrecht en had het Amsterdam in het vizier. Johan de Witt wist dat hij als de schuldige voor dit debacle werd aangezien, en diende zijn ontslag in. Een paar weken later moest hij samen met zijn broer boeten voor de penibele toestand waar het land in terecht was gekomen. Ze werden in Den Haag gelyncht. De Rotterdamse tegelbakker Oudaen kwam die avond langs het Groene Zoodje, waar de lijken van de twee te kijk waren gesteld, en waar het volk zich eraan te buiten ging, en vertelt ons waar deze bizarre relieken vandaan komen. ‘Het schavot raakte vol met het grauw. De lijken moesten het nu gaan verduren. De een sneed de vingers van de handen, de ander de neuzen uit de gezichten, de lippen van de mond, de oren van de hoofden, de tongen uit de monden, de tenen van de voeten. Alles werd vervolgens aan de omstanders verkocht, het ene lid voor minder, het andere voor meer geld. Degenen die de eerzaamste onder deze woestelingen wilden zijn hadden op de schaamdelen van de raadpensionaris een dode kat gelegd, en op die van de ruwaard [zijn broer] een handvol biesjes van een rozijnenkorf, maar het was slechts voor korte tijd. Aangezien de handel die werd gedreven met de vingers, tenen, neuzen, oren, lippen etcetra geweldig voortging, moesten ook de schaamdelen eraan geloven.’ Een jaar later had Oudaen een toneelstuk klaar waarin hij deze schanddaden aan de kaak wilde stellen. Hij durfde het niet te publiceren. De vrijheid was omgeslagen in angst. En zo werd de Gouden Eeuw, die zo kort daarvoor nog een idylle leek, uiteindelijk in bloed gesmoord. De Republiek wist zich in 1674 weer van de Fransen te bevrijden, en zette het leven voort, maar het werd niet meer zoals het was. Het was alsof Vondel het al voorvoeld had: Al hanthaeft d'oppermaght, in oorloge, en gewelt, De steden, eeuw op eeuw, haer paelen zijn gestelt, Haer oude stuit in 't endt, gelijck des menschen leven. Wat menschen bouwen, wort geene eeuwigheit gegeven

Zoek een clip

Bekijk ook eens

Amsterdam
Amsterdam in de Gouden Eeuw
Amsterdam werd een wereldstad
De VOC
De Verenigde Oost-Indische Compagnie
Een staat in een staat
Jan Pieterszoon Coen
Jan Pieterszoon Coen
Hollandse held of misdadiger?
?

Lees ook eens

?

Wat is dit?

Hier vind je achtergondinformatie van Eigenwijzer.
Eigenwijzer is de site van schoolTV voor je werkstuk, spreekbeurt en andere opdrachten.

Herenhuizen in Amsterdam
De Amsterdamse grachtengordel
Dure herenhuizen met mooie gevels

De grachten in Amsterdam, met hun majestueuze grachtenpanden, vertellen veel over de rijke geschiedenis van de stad in de Gouden Eeuw. 300 jaar later is de Amsterdamse grachtengordel benoemd tot werelderfgoed.

replica VOC Schip
De Gouden Eeuw
Steenrijk door handel

De tijd vanaf het jaar 1600 tot 1700 noemen we de Gouden Eeuw. Het ging toen namelijk heel erg goed met ons land. Nederlanders dreven handel over de hele wereld en verdienden er enorm veel geld mee.

EW, Oorlogsvrijwilliger
Het leven in Nederlands-Indië
Uitspraken van bewindslieden en het gewone volk

De periode van Nederlands-Indië was een rumoerige tijd waarin veel gebeurde.

Het Zuid-Afrikaanse Onze vader
Het Afrikaans
Een mengeling van talen

Het Afrikaans is een taal die voornamelijk in Zuid-Afrika en Namibië gesproken wordt. Het bevat veel invloeden uit het Nederlands, waardoor sommige woorden je bekend voor zullen komen. Een string is bijvoorbeeld een amperbroekie en een giraffe een kameelpeerd.

Zakken met specerijen
Batavia
Grote handelsstad tijdens de VOC (1602-1799)

In de tijd van de VOC in de 17e en 18e eeuw draaide alles om handel. Jakarta, de hoofdstad van Indonesië, was toen een van de grootste havensteden ter wereld. De stad heette toen: Batavia. Bezoekers waren erg onder de indruk van deze plaats en noemden de stad ‘de koningin van het oosten’.