Schooltv Beeldbank

Zonnestelsels

Klonten in een schijf sterrenstof

In ons zonnestelsel hebben we planeten, sterren en exoplaneten. In navolging van Christiaan Huygens proberen onderzoekers zoveel mogelijk van ons eigen zonnestelsel en andere zonnestelsels, in kaart te brengen.

Voor:
VO, klas 4 - VO, klas 6
Lengte:
2:56 minuten
Online tot:
Onbeperkt
Vakgebied:
VO: Aardrijkskunde > De aarde en het heelal > Zonnestelsel
Waardering:
15 beoordelingen - 6776 keer bekeken
URL
?
?

Wat is dit?

Dit is een link naar de pagina waar deze clip op staat. Deze kan je kopiëren en in een presentatie, digitale les of website plaatsen.

EMBED
?
?

Wat is dit?

Dit is een stukje code waarmee je de speler met clip in een webpagina kan opnemen. Copieer de code en plak het exact zo in de HTML-code van de pagina.

POPUP
?
?

Wat is dit?

Deze link is om de clip in een pop-up te tonen, een kleiner venster boven je pagina. Handig als je de clip niet in de pagina wilt zetten met EMBED.

Dossiers

Letterlijke tekst uit de clip

Je kunt de televisie niet aanzetten of er is een talentenjacht waar sterren geboren worden. Maar hoe zit het met echte sterren? Waar komen die eigenlijk vandaan? In het heelal zweven reusachtige gas- en stofwolken. Als zo’n wolk, om wat voor reden dan ook, verstoord wordt, dan stort hij door zijn eigen zwaartekracht in elkaar. In het midden van de wolk ontstaat er dan een klont materie met een enorme druk. Die druk is zo hoog dat waterstof samensmelt tot helium. De details van die samensmelting zal ik je besparen, maar de enorme energie die erbij ontstaat zorgt ervoor dat de ster licht en warmte uitstraalt. Onze zon is ook een ster. En ook hij is dus op deze manier ontstaan. Maar als zo’n stofwolk in elkaar stort houd je niet alleen die kern. Nee, er zijn ook losse deeltjes, die in een soort schijf om die gloeiende kern, ofwel ster, heen draaien. En als die deeltjes dan weer aan elkaar klonteren, dan krijg je planeten. Dichtbij die pasgeboren ster zweeft er vooral rotsachtig materiaal. Als dat materiaal samenklontert krijg je ‘aardachtige’ planeten zoals Mercurius, Venus, de Aarde en Mars. Op grotere afstand van de ster is het logischerwijs kouder. Hier worden met gas en ijs reuzenplaneten gemaakt, zoals Jupiter, Saturnus, Uranus en Neptunus.In veel sciencefiction films en boeken komen we andere, onbekende planetenstelsels tegen. Maar dat is niet alleen iets van deze tijd. Al aan het einde van de 17e is Christiaan Huygens overtuigd van het bestaan van planeten bij andere sterren. Hij noemt het dwaalstarren, tegenwoordig heten ze exoplaneten. Huygens denkt in de 17e eeuw alleen dat het nog lang gaat duren voordat de eerste exoplaneet gezien gaat worden. Probleem is namelijk dat ze zo dicht bij hun ster staan dat ze wegvallen tegen het felle licht. Huygens krijgt gelijk. Er is tot vandaag de dag nog nooit een exoplaneet echt gezien. Er zijn er inmiddels wel ruim 300 bekend. Ze zijn ontdekt doordat ze met hun zwaartekracht hun eigen ster als het ware een beetje naar zich toe trekken. En dat is te meten. In ons zonnestelsel zijn de kleine planeten dus dicht bij de ster, de zon, en reuzenplaneten verder weg. Om enigszins vergelijkbare exoplaneten te vinden hebben we enorme telescopen nodig. En die telescopen moeten dan nog het liefste in de ruimte staan zodat we geen storende invloed van de aardatmosfeer hebben. Door het licht van die planeten op te vangen en te kijken welke kleuren erin ontbreken, kunnen we achterhalen om wat voor soort planeet het gaat. Zo zouden we kunnen weten of er een atmosfeer is, en water, en zuurstof, enzovoort. Het in kaart brengen van exoplaneten kan ons nageslacht nog goed van pas komen. Stel dat de brandstof van onze zon over vijf miljard jaar op is, dan hebben ze in ieder geval een plek om naartoe te verhuizen.

Zoek een clip

Bekijk ook eens

Beeldbank - 20081124_buislozetelescoop01
De buisloze telescoop
Het begin van vele ontdekkingen
Beeldbank - 20081124_planetarium01
Het planetarium
fotosynthese still
Fotosynthese
Dank de zon voor adem
?

Lees ook eens

?

Wat is dit?

Hier vind je achtergondinformatie van Eigenwijzer.
Eigenwijzer is de site van schoolTV voor je werkstuk, spreekbeurt en andere opdrachten.

zonnestelsel
Het zonnestelsel
8 bijzondere planeten, ontelbare manen en sterren

Hoe zit ons zonnestelsel in elkaar? Lees meer over de 8 planeten die samen met de zon ons zonnestelsel vormen.

supernova
De sterren
Branden gasbollen

Als je op een heldere avond omhoog kijkt, dan zie je ontzettend veel sterren. Ze geven allemaal licht, maar waar komen ze vandaan en wat gebeurt er als ze eenmaal opgebrand zijn?

Zwart-wit foto van een gezin voor de televisie
Geschiedenis van de reclame
Reclame wordt steeds brutaler

We worden dagelijks overspoeld door reclame; op televisie, in de krant, op bushokjes, op gebouwen en tegenwoordig zelfs op de wc als je gaat stappen. Veel reclame is irritant en absoluut niet mooi of aantrekkelijk. Maar reclame kan ook heel grappig of kunstzinnig zijn.

dampkring
De aarde
Van kern tot korst

De derde planeet vanaf de zon is de aarde. Hoe is onze aarde opgebouwd van de binnenste kern tot aan de buitenste laag van onze atmosfeer?

zonnewegstelsel
Buitenaards leven
Bestaat het?

Je ziet het vaak in films en misschien fantaseer je er zelf ook wel eens over: aliens en andere ruimtewezens. Maar eigenlijk bestaat buitenaards leven niet, toch? De NASA denkt daar heel anders over. Er zou wel eens buitenaards leven kunnen zijn.